SOR lubelskiego szpitala w zawieszeniu. Budynek jest, Oddział wciąż nie działa

Nowy budynek - co w nim jest?

W czerwcu 2024 roku Uniwersytecki Szpital Kliniczny Nr 1 (główna siedziba przy ul. Staszica) w Lublinie poinformował o uroczystym zakończeniu Programu przebudowy i rozbudowy USK 1 oraz oficjalnym otwarciu nowego budynku G-16. 

- Program przebudowy i rozbudowy Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 1 w Lublinie uwzględniał konieczność rozwoju świadczeń zdrowotnych o szczególnym znaczeniu dla regionalnego rynku usług medycznych, obejmujących onkologię, psychiatrię i rehabilitację psychiatryczną (głównie dla młodzieży), choroby zakaźne oraz poprawę dostępności do świadczeń z zakresu radioterapii poprzez utworzenie ośrodka radioterapeutycznego w USK Nr 1 - informował wówczas szpital.

Jeśli chodzi o sam projekt to 1 marca 2017 r. podpisano umowę na wykonanie dokumentacji projektowej rozbiórki, przebudowy i budowy USK Nr 1 w Lublinie na terenie zlokalizowanym w obrębie tego zadania. Inwestycję realizowała firma Budimex S.A.

- Ten etap prac obejmował budowę nowego budynku szpitalnego G-16 wraz z lądowiskiem dla helikopterów, z instalacjami wewnętrznymi i instalacjami zewnętrznymi. W ramach zadania zrealizowano również prace związane z zagospodarowaniem terenu, budową miejsc parkingowych, z wykonaniem dojść, dojazdów, murów oporowych i zapór przeciwwodnych, a także budowę towarzyszących obiektów technicznych - chlorownię, tlenownię, sprężarkownię, pom. agregatu próżni, hydrofornię, budowę nowego ujęcia wody, przebudowę istniejącej podziemnej części budynku F-16, rozbiórkę istniejących budynków i usunięcie kolizji w ramach inwestycji - wymieniał USK Nr 1 w Lublinie.

Dwie części - w jednej miejsce na SOR

Budynek został funkcjonalnie podzielony na dwie zasadnicze części. Pierwsza to taras dolny, na którym umieszczono „gorącą platformą”, tj. Centralny Blok Operacyjny z 8 salami operacyjnymi (w tym jedna z możliwością przystosowania na salę hybrydową i jedna na salę radiologii zabiegowej) oraz powiązaną funkcjonalnie wielostanowiskową salą poznieczuleniową jako Centralnym Oddziałem Intensywnego Nadzoru Pooperacyjnego, Klinikę Anestezjologii i Intensywnej Terapii oraz powierzchnie z przeznaczeniem na Szpitalny Oddział Ratunkowy.

Druga część to „taras górny”, który został rozdzielony na dwa segmenty, zlokalizowane po obu stronach głównego trzonu komunikacyjnego. Na górnych kondygnacjach ulokowano głównie oddziały łóżkowe, na niższych Zakład Diagnostyki Radiologicznej (Zakład Radiologii Lekarskiej), Zakład Diagnostyki Obrazowej, Zakład Diagnostyki i Terapii Endoskopowej, Centralną Sterylizatornię, a pośrodku: Bank Krwi, Dział Diagnostyki Laboratoryjnej. 

Budynek posiada dwa główne wejścia z obszernymi holami wejściowymi: na dolnym tarasie – od strony rzeki Czechówki i na górnym tarasie od placu przy ul. Staszica. Wejście od strony rzeki Czechówki przeznaczone jest głównie dla pracowników i pacjentów Izby Przyjęć Planowych. Wejście od placu przy ul. Staszica przeznaczone jest głównie dla odwiedzających, studentów i pacjentów ambulatoryjnych. Oba hole wejściowe skomunikowane są z głównym trzonem komunikacji pionowej (klatka schodowa i windy), który obsługuje wszystkie kondygnacje budynku. Dodatkowo na poziomie 00 zlokalizowane jest niezależne wejście oraz podjazd dla karetek.

Na kondygancji 00 zlokalizowano obszar przyjęć planowych, przestrzenie dla Szpitalnego Oddziału Ratunkowego.

Najwyższa Izba Kontroli - ustalenia w sprawie działania SOR

Najwyższa Izba Kontroli opublikowała informacje o wynikach kontroli. Chodzi o inwestycje w infrastrukturę ochrony zdrowia na terenie województwa lubelskiego. Jest w niej mowa o USK Nr 1 w Lublinie, który w przeszłości nazywał się Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1. Jego podmiotem tworzącym jest Uniwersytet Medyczny w Lublinie.

- USK1 od czasu uzyskania zgody na użytkowanie budynku G-16 (łącznie z wybudowanym lądowiskiem dla helikopterów) w styczniu 2023 r. nie podjął wystarczających działań zmierzających do zagospodarowania tego budynku na SOR, zgodnie z założeniami PW (PW - Program wieloletni pn. „Przebudowa i rozbudowa Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 1 Uniwersytetu Medycznego w Lublinie - przyp. red.). Nie dokonano zakupu wyposażenia niezbędnego do uruchomienia SOR (w tym systemu TOPSOR) oraz zatrudnienia personelu do jego obsługi - czytamy w dokumencie.

NIK w dokumencie podkreśla też, że USK1 od czasu uzyskania zgody na użytkowanie budynku G-16 (łącznie z wybudowanym lądowiskiem dla helikopterów) w styczniu 
2023 r. do dnia zakończenia czynności kontrolnych NIK (17 października 2024 r.), nie podjął wystarczających działań zmierzających do zagospodarowania tego budynku na SOR, zgodnie z założeniami.

"Nie podjęto działań zmierzających do zakupu wyposażenia"

- Nie podjęto działań zmierzających do zakupu wyposażenia niezbędnego do uruchomienia SOR (w tym systemu TOPSOR158) oraz zatrudnienia personelu do jego obsługi. Według szacunkowych wyliczeń USK1 koszt wybudowania SOR w budynku G-16 wynosił 23 487,9 tys. zł. Z kolei na zakup minimalnego wyposażenia SOR niezbędne są środki finansowe kwocie 1170,5 tys. zł, tj. 5 % szacunkowych nakładów na budowę SOR i 0,3 % nakładów na realizację PW, którego zakres rzeczowy obejmował uruchomienie SOR. Budynek przeznaczony na SOR zagospodarowano częściowo na ogólną izbę przyjęć, a w części, łącznie z lądowiskiem dla helikopterów pozostawał niewykorzystany - czytamy w dokumencie NIK.

Z dokumentu wynika również, że uruchomienia SOR nie ujęto w Wojewódzkim Planie Działania Systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego przed rozpoczęciem realizacji PW, bo Szpital nie uzupełnił złożonego w 2015 r. wniosku. 18 października 2021 r. Beata Gawelska - dyrektor szpitala wniosła o wpisanie w planie uruchomienie SOR od 1 stycznia 2023 r., co zostało uwzględnione w zmianie planu, zatwierdzonej przez MZ 22 grudnia 2021 r. Natomiast 23 listopada 2023 r. szefowa placówki wystąpiła do wojewody lubelskiego o przesunięcie planowanej daty uruchomienia SOR z dnia 1 stycznia 2024 r. na 1 stycznia 2025 r.

- Z kolei 5 września 2024 r., tj. w trakcie kontroli NIK, szpital zwrócił się do Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ z prośbą o dokonanie kalkulacji stawki ryczałtu dobowego SOR i NIS160 w oparciu o zaplanowane warunki organizacyjne i kadrowe, które byłyby podstawą do oszacowania potencjalnych kosztów uruchomienia tych usług kontraktowych od 1 stycznia 2025 r., w tym zakresu zatrudnienia kadry medycznej. W złożonym później NIK wyjaśnieniu Dyrektor Szpitala wskazała, że Szpital wystąpił z wnioskiem o przesunięcie terminu uruchomienia SOR o rok, tj. na dzień 1 stycznia 2026 r. - czytamy w dokuemcie.

Szpital szukał dodatkowych źródeł finansowania

Natomiast w dokumencie z wystąpienia pokontrolnego NIK napisano np., że szpital poszukiwał dodatkowych źródeł finansowania inwestycji, m.in. wnioskował do MZ w sprawie zapewnienia dodatkowych środków na realizację programu. W roku 2023 minister zdrowia udzielił szpitalowi dodatkowej dotacji w wysokości  100 tys. zł.

- Ostatecznie Szpital dokonał przeniesienia możliwego do wykorzystania sprzętu do nowego budynku G-16. Braki w zakresie wyposażenia, które występowały na dzień 31 grudnia 2023 r. i występują do dnia zakończenia czynności kontrolnych, w tym na system TOPSOR niezbędny do uruchomienia SOR wynoszą 31,9 tys. zł. - czytamy w wystąpieniu pokontrolnym.

Dyrektor szpitala (co wskazano w wystąpieniu pokontrolnym) wyjaśniła, że USK1 w 2024 r. podjął działania w celu pozyskania środków finansowych na wyposażenie SOR i wystąpił do MZ z wnioskami inwestycyjnymi w ramach możliwości zgłaszania potrzeb do projektu ustawy na  2025 r., gdyż wcześniejsze wnioski o przyznanie środków finansowych na ten cel nie zostały uwzględnione. 

Nieuruchomienie SOR - co jest przyczyną?

Dyrektor poinformowała też, że podstawowym czynnikiem nieuruchomienia SOR są trudności w dostępności do personelu niezbędnego do jego obsługi, co jest problemem w skali całego kraju.

- Wpływ na organizację personelu, mają wprowadzone nowe wymogi wynikające z przepisów prawa dotyczące wykształcenia i specjalizacji personelu obsługującego SOR, m.in. zapewnienia specjalisty medycyny ratunkowej na stanowisku ordynatora oddziału, spełnienia wymagań sprzętowych i instalacyjnych, będących pochodną wymaganej organizacji i funkcjonalności oddziału. Jedną z najbardziej istotnych funkcjonalności, umożliwiającej pracę SOR, jest wymóg wskazany w Rozporządzeniu MZ z dnia 30 czerwca 2021 r., w sprawie systemu zarządzającego trybami obsługi pacjenta w szpitalnym oddziale ratunkowym, a dotyczący obowiązku stosowania systemu TOPSOR. Podkreślenia wymaga, iż zmiana ta została wprowadzona w trakcie realizacji inwestycji - napisano w dokumencie.

W dokumencie NIK podkreśla jeszcze, że USK1 nie podjął też wystarczających działań, w celu uruchomienia SOR od 1 stycznia 2025 r. - W części pomieszczeń przeznaczonych na SOR funkcjonuje ogólna izba przyjęć, zaś pozostałe łącznie z lądowiskiem dla helikopterów są niewykorzystane, gdyż nie dokonano zakupu niezbędnego wyposażenia do pełnego uruchomienia SOR, w tym systemu TOPSOR oraz nie zatrudniono personelu do jego obsługi - dodaje NIK.

Reakcja szpitala

Poprosiliśmy o komentarz dyrekcję szpitala. Przekazano nam, że aktualnie szpital nie dysponuje środkami finansowymi na wyposażenie i uruchomienie SOR z uwagi na ciążące zobowiązania związane z zaciągnięciem kredytu celem zakończenia Programu Wieloletniego, finansowanego z Budżetu Państwa w kwocie 40 mln zł oraz poniesienia dodatkowych kosztów własnych w kwocie ok. 15 mln zł. Obsługa kredytu w latach 2024-2025 stanowiła wydatek szpitala na poziomie ponad 5 mln zł rocznie.

- Należy zwrócić uwagę, że źródłem przychodów Szpitala jest przede wszystkim realizacja świadczeń zdrowotnych na podstawie umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia. Co do zasady przychody te mają za zadanie pokrycie kosztów realizacji świadczeń na rzecz pacjentów, tym samym Szpital ma ograniczone możliwości generowania środków pozwalających na dodatkowe, długoterminowe zobowiązania inwestycyjne - wyjaśnia USK Nr 1 w Lublinie.

Kolejnym zobowiązaniem szpitala była konieczność zapewnienia środków na sfinansowanie podatku VAT w ramach projektów finansowych z Krajowego Planu Odbudowy. To co skutkowało koniecznością uruchomienia w roku 2025 przez szpital kolejnego kredytu, na kwotę 15 mln zł. W związku z tym szpital konsekwentnie podejmuje działania mające na celu pozyskanie finansowania zewnętrznego na zakup wyposażenia niezbędnego do uruchomienia SOR. - Mając na uwadze ograniczone zasoby finansowe Szpitala oraz brak pozyskania środków zewnętrznych, Szpital realizuje wszelkie działania związane z uruchomieniem SOR w dłuższym horyzoncie czasowym niż pierwotnie zakładano - zaznacza placówka.

Koszt budowy - około 23 mln zł

Poza tym, jak przyznaje USK Nr 1 w Lublinie - szpital nie dysponuje danymi pozwalającymi na jednoznaczne wskazanie, jaki był koszt wybudowania SOR i lądowiska, bo "pozycje kosztorysowe w ramach realizacji inwestycji nie zostały dedykowane poszczególnym komórkom organizacyjnym".

- Niemniej jednak, przyjmując szacunkowe założenia, bazujące przede wszystkim na udziale powierzchni przeznaczonej na funkcjonowanie SOR w stosunku do powierzchni całkowitej budynku G16, koszt ten został oszacowany na poziomie około 23 mln zł - wylicza szpital.

Oprócz konieczności poniesienia nakładów inwestycyjnych na zakup wyposażenia niezbędnego do uruchomienia SOR, według szacunków szpitala wzrost kosztów zatrudnienia skalkulowany na podstawie minimalnego zapotrzebowania niezbędnego do uruchomienia SOR wynosi miesięcznie ponad 400 tys. zł.

- Szpital bierze pod uwagę również fakt, że oprócz zwiększonych kosztów wynagrodzeń, w związku z uruchomieniem SOR wzrosną inne kategorie kosztów związane z funkcjonowaniem tej jednostki, takie jak m.in. koszty zużycia materiałów i energii, w tym koszty zużycia leków i materiałów medycznych, koszty usług obcych czy koszty diagnostyki szpitalnej oraz zewnętrznej - dodaje placówka.

Nowy termin uruchomienia i personel

Zgodnie z zapisami Wojewódzkiego Planu Działania Systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego dla województwa lubelskiego, oddział ratunkowy w USK Nr 1 ma zostać uruchomiony z dniem  1 stycznia.2027 r. Dyrekcja podejmuje szereg działań mających na celu uruchomienie SOR. Chodzi przede wszystkim o działania mające na celu uzyskanie finansowanie zewnętrzne na zakup niezbędnego wyposażenia.

Zaś personel zatrudniony aktualnie w szpitalu w związku z funkcjonowaniem Izby Przyjęć Ogólnej w momencie rozpoczęcia funkcjonowania SOR zostanie przesunięty do tej komórki. Natomiast procedowanie zatrudnienia dodatkowego personelu planowane jest w terminie skorelowanym z uruchomieniem SOR.

Pieniądze z Ministerstwa Zdrowia

Z kolei co do pomocy z Ministerstwa Zdrowia, w latach 2022-2025 szpital składał do resortu wnioski o zakupy inwestycyjne uwzględniające wyposażenie niezbędne do uruchomienia SOR. W szczególności w ramach możliwości zgłaszania potrzeb do projektu ustawy budżetowej na kolejne lata. Jednak żaden z wniosków nie został rozpatrzony pozytywnie. Dodatkowo Szpital zwracał się w 2022 roku do MZ o uwzględnienie w postępowaniach konkursowych nie tylko podmiotów posiadających funkcjonujące SOR, ale też podmiotów wpisanych do wojewódzkich Planów Działania Systemu PRM w części: Szpitalne oddziały ratunkowe planowane do uruchomienia.  Jednak wniosek szpitala w tym zakresie nie został uwzględniony.

- Ogłoszony w I kwartale 2023 roku przez Ministerstwo Zdrowia konkurs w ramach Subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych o dofinansowanie podmiotów leczniczych w ramach programu inwestycyjnego w zakresie zadań polegających na modernizacji, przebudowie lub doposażeniu szpitalnych oddziałów ratunkowych (SOR) lub pracowni diagnostycznych współpracujących z SOR, przewidywał jedynie możliwość doposażenia istniejących SOR, tym samym USK1 nie był jednostką uprawnioną do złożenia wniosku o uzyskanie dofinansowanie w tym konkursie - podsumowuje Uniwersytecki Szpital Kliniczny Nr 1 w Lublinie.