Czy Lublin stać na stanowcze działanie wobec gloryfikowania UPA na Ukrainie? Radny Gontarz pyta prezydenta Żuka o reakcję

Dziś radny miasta Lublina przesłał do mediów swoją interpelację skierowaną do prezydenta Lublina Krzysztofa Żuka. Dotyczy ona “wystąpienia Prezydenta Miasta Lublin do ukraińskich miast partnerskich Lublina, w szczególności do mera Lwowa, w związku z nadaniem jednostce Sił Operacji Specjalnych Ukrainy honorowego imienia „Bohaterów UPA”.

Radny zwraca się o udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące stanowiska miasta Lublin wobec decyzji władz Ukrainy o uhonorowaniu jednostki wojskowej imieniem formacji odpowiedzialnej za ludobójstwo na ludności polskiej.

Prezydent Ukrainy nadał honorowe miano „Bohaterów UPA”

Na początku radny przypomina, że 27 maja 2026 r. prezydent Ukrainy nadał honorowe miano „Bohaterów UPA” Odrębnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy. Zaznacza, że decyzja ta spotkała się w Polsce z szeroką i jednoznaczną krytyką — sprzeciw wyrazili m.in. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej oraz Minister Spraw Zagranicznych.

“Upamiętnianie Ukraińskiej Powstańczej Armii — formacji odpowiedzialnej za zbrodnię wołyńską, ludobójstwo dokonane na dziesiątkach tysięcy obywateli polskich w latach 1943–1945 — pozostaje nie do pogodzenia z prawdą historyczną oraz z ideą rzeczywistego pojednania polsko-ukraińskiego.” - pisze radny.

Zwraca też uwagę, że na decyzję tę zareagowali również samorządowcy.

“Prezydent Puław Paweł Maj skierował oficjalny list protestacyjny do mera partnerskiego miasta Bojarka, oceniając uhonorowanie UPA jako haniebne i godzące w pamięć ofiar Rzezi Wołyńskiej oraz podkreślając, że budowanie kultu UPA jest nie do pogodzenia z partnerską współpracą między samorządami. Wystąpienie to pokazuje, że samorząd terytorialny — także w relacjach z miastami partnerskimi dysponuje narzędziami pozwalającymi zająć jasne stanowisko w tej sprawie.”

Lublin ma wiele miast partnerskich na Ukrainie

Dalej Tomasz Gontarz przypomina, że Lublin utrzymuje rozbudowaną współpracę z miastami ukraińskimi. Do ukraińskich miast partnerskich Lublina należą m.in. Lwów, Łuck, Iwano-Frankiwsk, Równe, Sumy, Charków, Starobielsk i Ługańsk.

“Szczególne znaczenie ma w tym kontekście współpraca ze Lwowem — miastem partnerskim Lublina na mocy umowy z 15 stycznia 2004 r., leżącym w regionie bezpośrednio związanym z pamięcią o zbrodni wołyńskiej. Zwracam przy tym uwagę, że mer Lwowa Andrij Sadowy publicznie bronił decyzji o uhonorowaniu UPA, wskazując, że „w czasach wojny nie debatuje się o decyzji prezydenta”, oraz podważając wiedzę o przebiegu wydarzeń historycznych, co czyni pytanie o stanowisko Lublina tym bardziej zasadnym.” - pisze radny.

A dalej:

“Co istotne, samo Miasto Lublin zajęło już w tej sprawie publiczne stanowisko. Z końcem maja 2026 r. — jeszcze 28 maja flaga Ukrainy powiewała na Ratuszu — Miasto zdjęło ją z budynku, wskazując, że jest to bezpośrednia reakcja na decyzję prezydenta Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu jednostce imienia „Bohaterów UPA”.

Rzecznik Prezydenta Miasta oświadczyła, że Lublin — śladem innych polskich miast — podziela krytyczne stanowisko Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP oraz Ambasady RP w Kijowie, oraz że gloryfikacja formacji odpowiedzialnych za zbrodnie na ludności cywilnej godzi w pamięć historyczną i utrudnia dialog polsko-ukraiński.

Miasto zadeklarowało przy tym, że będzie „konsekwentnie domagać się poszanowania prawdy historycznej oraz godnego upamiętnienia ofiar”.”

Radny jest zdania, że skoro miasto sformułowało tak jednoznaczną ocenę i zapowiedziało konsekwentne działania, to zasadne jest zadanie pytania, czy stanowisko to zostanie zakomunikowane również bezpośrednio ukraińskim partnerom Lublina.

W szczególności Lwowowi, którego mer "publicznie bronił decyzji o uhonorowaniu UPA".

Nie chodzi o kwestionowanie pomocy humanitarnej

“Pragnę zaznaczyć, że niniejsza interpelacja nie kwestionuje sensu pomocy humanitarnej udzielanej przez Lublin i jego mieszkańców obywatelom Ukrainy w obliczu rosyjskiej agresji ani potrzeby dalszej współpracy z ukraińskimi samorządami.

Wyraża natomiast oczekiwanie, że współpraca ta opiera się na prawdzie historycznej i wzajemnym szacunku, a Miasto — wzorem Puław — nie pozostaje obojętne wobec gloryfikacji formacji odpowiedzialnej za ludobójstwo na Polakach.”

Radny stawia szereg pytań:

1. Czy Pan Prezydent — wzorem Prezydenta Puław — zamierza skierować oficjalny list protestacyjny do ukraińskich miast partnerskich Lublina, w szczególności do mera Lwowa Andrija Sadowego, w związku z nadaniem jednostce Sił Operacji Specjalnych Ukrainy honorowego imienia „Bohaterów UPA”? Je Jeżeli tak — w jakim terminie; jeżeli nie — proszę o wskazanie powodów.

2. Miasto Lublin, zdejmując flagę Ukrainy z Ratusza, oświadczyło, że gloryfikacja formacji odpowiedzialnych za zbrodnie na ludności cywilnej godzi w pamięć historyczną i utrudnia dialog polsko-ukraiński, oraz zapowiedziało, że będzie konsekwentnie domagać się poszanowania prawdy historycznej. W jaki konkretnie sposób Miasto zamierza realizować tę zapowiedź w relacjach z ukraińskimi miastami partnerskimi? Czy zadeklarowane stanowisko zostanie przekazane wprost władzom Lwowa, których mer publicznie bronił decyzji o uhonorowaniu UPA?

3. Czy Pan Prezydent podziela ocenę, zgodnie z którą publiczna gloryfikacja Ukraińskiej Powstańczej Armii — formacji odpowiedzialnej za zbrodnię wołyńską — jest nie do pogodzenia z ideą pojednania polsko-ukraińskiego oraz z partnerską współpracą między samorządami?

4. Czy w związku z publicznym poparciem przez mera Lwowa decyzji o uhonorowaniu UPA Pan Prezydent zamierza podnieść tę kwestię w bezpośrednich kontaktach z władzami Lwowa? Czy stanowisko mera Lwowa wpływa na ocenę dalszej współpracy partnerskiej obu miast?

5. Czy w ramach współpracy z ukraińskimi miastami partnerskimi Miasto Lublin wystąpi z oczekiwaniem powstrzymania się od honorowania formacji odpowiedzialnych za zbrodnię wołyńską oraz z apelem o godne upamiętnienie polskich ofiar tej zbrodni na terenie miast partnerskich?

6. Jaki jest aktualny status formalny współpracy Lublina z poszczególnymi ukraińskimi miastami partnerskimi (obowiązujące umowy i porozumienia)? Czy w świetle opisanych okoliczności Pan Prezydent rozważa przedłożenie Radzie Miasta Lublin stanowiska lub projektu uchwały odnoszącego się do decyzji władz Ukrainy o uhonorowaniu UPA?

7. Czy Miasto Lublin w jakiejkolwiek formie — w korespondencji, oświadczeniach lub działaniach promocyjnych — odniosło się już do decyzji z 27 maja 2026 r.? Jeżeli tak, proszę o udost proszę o udostępnienie treści tych wystąpień.

Puławy mogły, co z Lublinem?

Na koniec radny stwierdza:

“Fakt, że samorząd Puław zdobył się na jednoznaczne stanowisko wobec partnera ukraińskiego, a mer partnerskiego Lublinowi Lwowa publicznie bronił uhonorowania UPA, uzasadnia oczekiwanie, że również Lublin — miasto o szczególnych, wieloletnich związkach z Ukrainą — zajmie w tej sprawie wyraźne i godne stanowisko wobec mieszkańców oraz wobec pamięci ofiar zbrodni wołyńskiej.”

Zwróciliśmy się do rzeczniczki prezydenta Żuka z prośbą o komentarz. Czekamy na odpowiedź.