Czym jest wrodzona niedrożność dróg łzowych i jak się leczy?
Wrodzona niedrożność dróg łzowych należy do najczęstszych schorzeń oczu u niemowląt. Objawy ma co dziesiąte dziecko, u około jednej trzeciej po obu stronach. Objawia się stałym łzawieniem, podwyższonym meniskiem łzowym ("oko pełne łez"), "ropiejącym" okiem i nawracającymi zapaleniami spojówek. Długo utrzymująca się niedrożność i podwyższony menisk łzowy mogą sprzyjać powstaniu wady wzroku, zwłaszcza różnicy wady między oczami (anizometropii), która nieleczona grozi niedowidzeniem. U większości dzieci niedrożność ustępuje samoistnie przed ukończeniem pierwszego roku życia. Dlatego w tym okresie zwykle wystarczają obserwacja, masaż i higiena oka. Jeśli objawy utrzymują się po pierwszych urodzinach, dziecko powinno zostać skierowane do okulisty w celu kwalifikacji do zabiegu.
Podstawowym zabiegiem jest sondowanie dróg łzowych wykonywane przez okulistę w krótkim znieczuleniu ogólnym. U wielu dzieci przynosi ono wyleczenie. Część dzieci ma jednak przeszkodę, której nie widać od strony oka, np. torbiel przewodu nosowo-łzowego pod małżowiną nosową lub zwężenie jego ujścia w nosie. Wtedy pomaga endoskopia nosa. W Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym przy ul. Gębali w Lublinie laryngolog i okulista operują razem, "na cztery ręce". Okulista prowadzi sondę od strony oka, a laryngolog obserwuje ujście przewodu w nosie przez endoskop. Dzięki temu sondowanie odbywa się pod kontrolą wzroku, a przeszkodę można usunąć w czasie tego samego zabiegu. Jeśli to konieczne, w drogach łzowych pozostawia się na kilka tygodni cienki silikonowy stent.
Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Lublinie jest pierwszym ośrodkiem w Polsce południowo-wschodniej, w którym laryngolodzy dziecięcy z tej placówki i okuliści z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 1 w Lublinie 1 wspólnie leczą dzieci z niedrożnością dróg łzowych.
Od sierpnia 2025 r. wykonano ponad 20 takich zabiegów. U zdecydowanej większości dzieci objawy ustąpiły lub wyraźnie się zmniejszyły, a leczenie nie wiązało się z powikłaniami. Do zabiegów endoskopowych kwalifikuje się obecnie przede wszystkim dzieci, u których sondowanie było nieskuteczne lub u których podejrzewa się złożoną postać niedrożności. Lubelscy okuliści i laryngolodzy chcą teraz w badaniu naukowym sprawdzić, którym dzieciom endoskopia przynosi największą korzyść.
Uniwersytet Medyczny i szpitale
O tym wszystkim w czwartek (19 listopada) na konferencji prasowej opowiedzieli rodzice leczonych dzieci, lekarze, dyrektorzy szpitali i prorektor Uniwersytetu Medycznego (uczelnia jest podmiotem tworzącym dla USK Nr 1 i Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego).
Prorektor ds. Kształcenia i Dydaktyki Uniwersytetu Medycznego w Lublinie zaznaczył, że wszystkie działania uczelni zarówno w zakresie kształcenia, prowadzenia badań, ale też tej działalności klinicznej, realizowanych w szpitalach klinicznych są skoncentrowane na pacjencie.
- Uważnie wsłuchujemy się w głos naszych pacjentów, naszych studentów i pytamy ich, jak ta ścieżka lecznicza kształcenia powinna wyglądać. Bardzo się ucieszyłem, jak usłyszałam z ust mamy, że właśnie kłopot zniknął. To jest właśnie ten tryb, w którym chcielibyśmy rozwijać Uniwersytet, czyli takiej kompleksowej, holistycznej opieki nad pacjentem, w której uczestniczą już od pierwszych lat studiów nasi studenci, prowadzeni przez tak znakomitych specjalistów, jak profesor Kotowski - mówił - prof. dr hab. n. med. Kamil Torres.
Dyrektor Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Lublinie - Kamila Ćwik wskazała, że zabiegi znacząco podniosły jakość życia dzieci.
- Rodzice mają mniejszy kłopot z funkcjonowaniem tych dzieci zarówno w zakresie społecznym, gdzie mogło to utrudniać dzieciom funkcjonowanie. Ale również w tym zakresie medycznym, kiedy rodzice byli zobowiązani by pojawiać się u lekarza, podawać kolejne leki - zauważyła Kamila Ćwik.
Zaś jak wyjaśnia dyrektor Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego Nr 1 przy ul. Staszica - takie działania podjęto w ramach współpracy i kooperacji między specjalistami a lekarzami, klinikami.
- Dla dobra pacjenta realizujemy różne projekty, które mają za zadanie rozwój technologii, dostępu do pewnych specyficznych świadczeń opieki zdrowotnej. Tutaj wykorzystujemy to, że Uniwersytet Medyczny w Lublinie jest podmiotem tworzącym dla naszych szpitali - by stworzyć takie ośrodki kompetencji w poszczególnych dziedzinach medycznych - mówiła Beata Gawelska.
Lekarze o szczegółach
Dr n. med. Dominika Nowakowska z Katedry i Kliniki Okulistyki Ogólnej i Dziecięcej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 1 w Lublinie wyjaśniała, że wśród objawów są nadmierne łzawienie z oka - nieprzechodzące po pewnym czasie, a do tego wydzielina.
- Oko jest ciągle mokre, załzawione. Niektórzy rodzice określają to mówiąc, że stoi łezka w oku. Jeżeli takie objawy są od urodzenia, to szczególnie należy się skonsultować. Początkowo taką konsultację można odbyć z pediatrą bądź z położną. Jeżeli takie leczenie nie jest wystarczające, należy zgłosić się do okulisty, by przeprowadzić dodatkową diagnostykę, ocenić powierzchnię oka, wykluczyć inne choroby okulistyczne, które mogą być związane z nadmiernym łzawieniem. Jeżeli to rozpoznanie niedrożności dróg łzowych, należy wdrożyć leczenie zachowawcze. Ono jest bardzo skuteczne - przekonywała dr n. med. Dominika Nowakowska.
Co więcej nawet do 96% pacjentów uzyskuje poprawę po masażu, czyli po leczeniu zachowawczym. Jeżeli te objawy, pomimo stosowania takiego leczenia zachowawczego, utrzymują się powyżej 12 miesiąca życia, należy rozważyć zabieg sondowania dróg łzowych.
- Jeżeli nie podejrzewamy złożonej niedrożności dróg łzowych, wystarczającym zabiegiem, który rozwiązuje problem, jest sondowanie okulistyczne, tzw. "na ślepo". Jest to krótki zabieg w znieczuleniu ogólnym, który przywraca drożność dróg łzowych. Natomiast jest pewna grupa pacjentów, którzy borykają się z największymi problemami. Są to pacjenci, u których występuje złożona niedrożność dróg łzowych. To starsze, dzieci, u których było przeprowadzone sondowanie na ślepo, a objawy nie ustąpiły. A także dzieci, które mają współtowarzyszące choroby ogólne bądź niedrożność i te objawy występują w obu oczach. U nich podejrzewamy złożony problem, gdzie u podłoża leżą zmiany w jamie nosowej - wyjaśniała dr n. med. Dominika Nowakowska.
To pacjenci, którzy powinni zostać zakwalifikowani nie do ponownego sondowania okulistycznego, ale już do zabiegu łączonego wraz z endoskopią, by rozwiązać od razu problem, który leży u podłoża tych objawów.
- Zazwyczaj jest to torbiel w jamie nosowej, która leży w ujściu przewodu nosowo-łzowego bądź zwężenie tej zastawki, nadmiar tkanki. I takie zaburzenia można jednoczasowo podczas tzw. zabiegu na cztery ręce, usunąć i rozwiązać oraz tak pomóc pacjentowi, by nie wymagał kolejnych zabiegów i znieczuleń ogólnych - podkreślała dr n. med. Nowakowska.
Dr hab. n. med. Michał Kotowski z Kliniki/Oddziału Otolaryngologii Dziecięcej, Foniatrii i Audiologii Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Lublinie z kolei tłumaczył, że zabieg na cztery ręce polega na równoczasowym uczestnictwie w zabiegu okulisty i laryngologa.
- Mogą oni niejako z dwóch dostępów kontrolować drogi łzowe i leczyć patologię przewodu nosowo-łzowego. Okulista od strony oka może początkowo płukać drogi łzowe, obserwując to endoskopowo od strony nosa - kamerą. Może wprowadzić sondę do przewodu nosowo-łzowego od strony oka, a my widzimy punkt wyjścia tej sondy. Możemy rozpoznać patologię, co dzieje się z tą końcówką sondy, jaką ma formę wady. A mamy kilka form tej wady. Rozpoznajemy je i dobieramy leczenie jednoczasowo w trakcie tego samego zabiegu i je wykonujemy - tłumaczył dr hab. n. med. Michał Kotowski, kierownik kliniki otolaryngologii dziecięcej, foniatrii audiologii.
Dodał również, że jest pewna nowość w tym aspekcie, że "ta współpraca daje nam od razu szansę na celowane leczenie. I to jest ta zaleta, na którą rodzice powinni zwrócić szczególnie uwagę".
Oprócz tego rodzice powinni zwrócić przede wszystkim szczególną uwagę na to, że dzięki takiej metodzie ogranicza się liczbę kolejnych znieczuleń u dziecka, redukując liczbę sondowań tzw. ślepych wykonywanych przez lekarzy okulistów.
- Unikamy również tych nawrotowych antybiotykoterapii, przewlekłych zakażeń okolicy oczodołu i związanych z tym niedogodności, konsekwencji społecznych i ekonomicznych dla nas wszystkich - podsumował dr hab. n. med. Kotowski.
Rodzice o przypadkach swoich dzieci
Elżbieta Tworek jest mamą Macieja, który miał właśnie niedrożność kanalika łzowego.
- U syna zaczęło się to około roku. Przeszedł zapalenie spojówek i po jakimś czasie pojawiło się łzawienie. Było ciągłe ropienie tego oczka. Próbowaliśmy najpierw u pediatry, później u okulisty. Na początku były przepisywane antybiotyki, żeby to ropienie jakoś zniwelować. Były zalecane masaże. Jednak u nas tylko na chwilkę przynosiło to efekt. Raz byliśmy nawet skierowani od jednego okulisty na to udrażnianie kanalika. Jednak jakoś akurat w tym momencie synowi się to cofnęło. Ale później znowu co jakiś czas zaczęło nawracać. Głównie w okresie letnim, gdy jest więcej pyłków w powietrzu. Ciągle wracało, ciągle przechodziło i tak nieustannie - powiedziała nam Elżbieta Tworek.
Podkreśliła, że ostatecznie trafili z synem na wizytę do dr Dominiki Nowakowskiej.
- Skierowała nas od razu do szpitala na to udrażnianie kanalika. Pierwszy zabieg? Udało się, wszystko ładnie wyszło. Ale niestety tam był taki okres trzech miesięcy, że trzeba było w oczku trzymać sondę, by to się nie zatkało od razu. U nas to nie przyniosło wówczas rezultatów. Szybko to Maciusiowi wypadło z oka i musieliśmy powtórzyć zabieg. Po tym zabiegu wytrzymał z tą sondą w oczku ok. półtora miesiąca. Ale to już przyniosło efekt i ten drugi zabieg dał rezultat. Jesteśmy już prawie rok po nim i oczko jest w porządku. Nie łzawi, nie ropieje, jest dobrze - dodała.
O sytuacji swojej córki - Oliwii opowiedziała Anna Grzegorczyk. Dziewczynka miała ten problem od urodzenia i także przeszła zabieg.
- Oliwia łzawiła już od pierwszych tygodni swojego życia. Zabieg przeszła, gdy miała dwa lata. Oprócz samego łzawienia występowało ropienie. Oczko ropiało, wieczorami "zaklejało się". Mieliśmy też problem w żłobku, bo panie tam musiały wycierać oczko, a nie do końca wiedziały co to jest. My sami nie wiedzieliśmy dlaczego tak się dzieje - mówiła nam Anna Grzegorczyk. - Od razu po zabiegu objawy ustały i wszystko wróciło do normy. Oko w ogóle nie ropieje, a poprawa była natychmiastowa.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.