Misja: Zaszczepić ciekawość świata. Nadchodzi XXII Lubelski Festiwal Nauki

Lublin popularyzatorem nauki

XXII Lubelski Festiwal Nauki odbędzie się w dniach 19–25 września 2026 roku w Lublinie, regionie oraz województwach ościennych. Przewodnie hasło tegorocznego wydarzenia brzmi „Ciekawość vis vitalis nauki”.

Podczas konferencji rektor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, prof. Radosław Dobrowolski, wyjaśnił główną ideę przyświecającą organizatorom:

– To okazja z jednej strony, żeby zaprezentować to, co najważniejsze i najciekawsze na lubelskich uczelniach, to, co się dzieje, czym staramy się zainteresować naszych studentów, ale wychodzimy w przestrzeń miejską po to, ażeby pokazać, że nauka jest rzeczą niezwykle ważną, niezwykle ciekawą, dającą szansę na rozwój osobowościowy, na rozwój swoich zainteresowań. Robimy to po to, ażeby zaszczepić w młodych ludziach ciekawość świata, chęć poznania procesów, zjawisk zachodzących w otaczających ich świecie. Cieszę się, że od 22 lat udaje nam się to znakomicie.

Współpracę tworzą jednostki zrzeszone w Związku Uczelni Lubelskich, Urząd Miasta Lublin, Akademia Bialska im. Jana Pawła II w Białej Podlaskiej oraz Akademia Zamoyska.

Prof. Radosław Dobrowolski przypomniał także o sukcesie z 2024 roku, gdy LFN został uhonorowany przez Polską Agencję Prasową:

– Uzyskaliśmy miano popularyzatora nauki w kategorii "Zespół" i tą zespołowość chciałbym tutaj podkreślić i jeszcze raz nawiązać do tych moich pierwszych słów mówiących o tym, że budujmy to razem, nie budujmy osobno, nie bądźmy obok siebie, a realizujmy jedną wspólną ideę, jeden wspólny cel.

Światowe autorytety w debatach o przyszłości wiedzy

Oficjalne rozpoczęcie festiwalu zaplanowano na sobotę, 19 września. Już kolejnego dnia, w niedzielę 20 września, na Placu Litewskim odbędzie się Lubelski Piknik Naukowy. W godzinach 10.00–16.00 na uczestników czekać będzie mnóstwo atrakcji, w tym wystąpienie światowej klasy paleontologa dr. Grzegorza Niedźwiedzkiego z Uppsala University, który opowie o wykopywaniu dinozaurów tuż po powrocie z ekspedycji na Grenlandię.

W dniach 21–25 września w murach wszystkich lubelskich uczelni publicznych będą odbywać się wydarzenia specjalne. Program przewiduje panele dyskusyjne oraz wykłady wybitnych uczonych. Swój udział potwierdzili m.in. prof. Jerzy Bralczyk, prof. Andrzej Dragan oraz dr Irving Leonard Finkel – kurator British Museum. Eksperci, wśród których znajdą się prof. Włodzisław Duch oraz dr Justyna Szostek-Aksamit, poruszą tematykę barier w dostępie do wiedzy, walki z dezinformacją oraz skutecznego komunikowania nauki.

Ponad 1500 projektów

Obecnie w systemie zarejestrowanych jest ponad 1500 różnorodnych aktywności, a uwzględniając reedycje przeszło 1800 pokazów, warsztatów, wykładów i gier. Z powodu ogromnego zainteresowania, możliwość zgłaszania kolejnych inicjatyw została przedłużona do 13 września.

Rejestracja na wybrane wydarzenia wystartuje w czwartek, 25 czerwca 2026 roku dokładnie o godzinie 12:30. Jak zaznaczają organizatorzy, data i godzina rozpoczęcia zapisów niosą ze sobą symboliczne przesłnie.

– Nie jest to data przypadkowa, bowiem 25 czerwca 1903 roku o godzinie 12.30 na Uniwersytecie Paryskim nasza patronka Maria Curie-Skłodowska obroniła pracę doktorską "Badanie ciał radioaktywnych" – tłumaczy dr Monika Baczewska-Ciupak, wiceprzewodnicząca Komitetu Organizacyjnego Festiwalu.

Co przygotowali organizatorzy?

Oferta festiwalowa została przygotowana z myślą o uczestnikach w każdym wieku. Przedstawiciele poszczególnych instytucji zaprezentowali wybrane projekty:

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

• Romantycznie muzycznie - klasycznie i jazzowo: Koncert w wykonaniu duetu Stanisław Halat i Tomasz Krawczyk, który wprowadzi młodzież szkolną w meandry wykonawstwa instrumentalnego oraz zaprezentuje utwory m.in. Fryderyka Chopina.
• Mroźne eksperymenty - niezwykły świat ciekłego azotu: Pokaz dla uczniów klas 1–3 szkoły podstawowej, podczas którego zamrażane będą owoce, kwiaty i balony, co pozwoli dzieciom rozwinąć umiejętność obserwacji i logicznego myślenia.
• Różnorodność świata zwierząt w Muzeum Zoologicznym UMCS: Lekcja przyrody połączona ze zwiedzaniem ekspozycji prezentującej ponad 2 tysiące okazów zwierząt z całego świata, organizowana w roku 80-lecia istnienia muzeum.
• Matemagia 3.0 - Kiedy matematyka staje się magią!: Interaktywny pokaz, w trakcie którego uczestnicy poznają matematyczne struktury stojące za sztuczkami karcianymi czy czytaniem w myślach oraz nauczą się je samodzielnie powtarzać.
• Lubelski Efekt Curie-Skłodowskiej - Miejski Kryptogram: Gra terenowa łącząca historyczne serce Lublina z Miasteczkiem Akademickim UMCS, polegająca na samodzielnym lub zespołowym rozwiązywaniu zagadek ukrytych w miejskiej architekturze.

Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

• Sekretne życie zwierzaków domowych: Gra terenowa realizowana w strefie animaloterapii na Felinie, pokazująca uczniom szkół podstawowych, w jaki sposób zwierzęta pomagają ludziom regulować emocje.
• Czy AI wie, co jesz? Sztuczna inteligencja w technologii żywności: Warsztaty przybliżające działanie inteligentnych wag liczących kalorie oraz zasady nowego europejskiego prawa (AI Act), które ma chronić ludzi przed manipulacją.
• Skąd węgorz uzyskuje prąd elektryczny? Fakty i mity o zwierzętach wodnych: Wykład prezentujący bioróżnorodność morskiej fauny, podczas którego słuchacze poznają sekret neśmiertelnej meduzy i dowiedzą się, jak śpią wieloryby.
• Vis vitalis smaku - nauka o liofilizowanych dodatkach do żywności: Prezentacja nowoczesnej metody suszenia żywności przez wymrażanie, połączona z oceną sensoryczną próbek owoców i warzyw przed oraz po procesie liofilizacji.
• Odwiedź krainę dźwięków i poznaj jej dobre i złe brzmienia: Zajęcia laboratoryjne, podczas których uczniowie wykorzystają specjalistyczne mierniki akustyczne do pomiaru poziomu hałasu z różnych źródeł.

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

• Cyrylica kontra łacinka, pojedynek alfabetów: Warsztaty językowe, w trakcie których uczestnicy rozszyfrowują ukryte treści, piszą swoje imiona cyrylicą i poznają inny sposób myślenia poprzez grę znaków.
• Zapytaj księdza o co tylko chcesz: Przestrzeń pozbawiona sztywnego scenariusza, dająca możliwość swobodnej rozmowy i zadawania pytań o wiarę, moralność oraz codzienne dylematy i życiowe wybory.
• Akademia Profesora K. - Misja ratunkowa: Co się stało w brzuchu Profesora K.?: Interaktywne warsztaty mikrobiologiczne dla dzieci, które wcielając się w rolę naukowców, zbadają wpływ codziennych nawyków żywieniowych na zdrowie ludzkich jelit.
• GRA O CŁO - wielka symulacja morskiego handlu w XVII wieku: Dynamiczna gra historyczno-ekonomiczna, pozwalająca uczestnikom na stworzenie własnych kompanii handlowych i podejmowanie decyzji o podatkach i cłach.
• Kto tu kłamie? Wejdź do świata francuskiego polara: Warsztaty literackie oparte na francuskich kryminałach, pokazujące techniki budowania napięcia, tworzenia fałszywych tropów oraz angażowania czytelnika w śledztwo.

Uniwersytet Medyczny w Lublinie

• Kraina Białych Kłów: Zajęcia profilaktyczne dla najmłodszych, podczas których dzieci oswajają temat wizyt stomatologicznych i uczą się prawidłowej dbałości o zdrowie jamy ustnej poprzez zabawę.
• Lekowe ABC - sprawdź, zanim zastosujesz oraz Na zapleczu apteki - jak powstają leki?: Pokaz bezpiecznego stosowania farmakoterapii połączony z wizytą w miejscach niedostępnych dla pacjentów, gdzie można samodzielnie przygotować proste leki recepturowe.
• Lody, rekiny i statystyka wniosków, czyli jak nie wyciągać pochopnych wniosków: Projekt uczący krytycznej oceny informacji, pokazujący na realnych przykładach, jak łatwo można pomylić przypadkowe współwystępowanie zjawisk ze związkiem przyczynowo-skutkowym.
• Legalne, dopuszczalne, ryzykowne, zabronione. Prawo autorskie i ochrona wizerunku w erze sztucznej inteligencji: Warsztaty praktyczne dedykowane licealistom tworzącym treści w mediach społecznościowych, omawiające granice między inspiracją a naruszeniem prawa.
• Serce na start! Zostań kardiodetektywem!: Piknikowy projekt interaktywny dla dzieci, oferujący rozszyfrowywanie zapisów EKG oraz badanie wpływu ruchu i diety na funkcjonowanie ludzkiego serca.

Politechnika Lubelska

• AI nie zabierze Ci pracy. Zrobi to ktoś, kto potrafi z niej korzystać: Wykład analizujący wpływ automatyzacji na rynek pracy, wskazujący nowe kompetencje przyszłości oraz korzyści pfynące ze świadomego wykorzystywania narzędzi AI.
• Hydros i Hydra - pojazdy o napędzie wodorowym: Prezentacja ultralekkich, wysokowydajnych pojazdów stworzonych przez studentów, połączona z omówieniem działania ogniw paliwowych i konstrukcji kompozytowych.
• Fizyka sportu - jak zostać mistrzem?: Prezentacja zastosowania inżynierii materiałowej, czujników pomiarowych i biomechaniki w nowoczesnym sporcie wyczynowym, gdzie o sukcesie decydują technologiczne detale.
• Mapa myśli - supermoc Twojego mózgu!: Warsztaty kreatywnego myślenia, w trakcie których uczestnicy uczą się tworzenia własnych map myśli wspierających szybsze zapamiętywanie i organizowanie informacji.
• Żucie bez tajemnic. Symulator żucia: Praktyczny pokaz działania specjalistycznych aparatów badawczych odwzorowujących procesy biomechaniczne zachodzące w ludzkiej jamie ustnej.

Miasto Lublin

• Spotkania w ratuszu dla dzieci: Projekt dający najmłodszym szansę na zwiedzenie gabinetu prezydenta oraz sali sesyjnej rady miasta, zakończony wysłuchaniem hejnału na balkonie magistratu i rozmową z hejnalistą.
• Bezpieczni na działce i w lesie. Jak dbać o odporność i chronić się przed kleszczami?: Wykład i konsultacje skierowane głównie do seniorów, prezentujące metody budowania naturalnej odporności oraz procedury postępowania w przypadku ukąszenia przez kleszcza.
• Porozmawiajmy w Lublinie o selektywnej zbiórce odpadów komunalnych: Otwarta dyskusja z ekspertami na temat najczęstszych błędów popełnianych przy segregacji oraz założeń idei zero waste w warunkach miejskiej zabudowy wielorodzinnej.
• Gra o przestrzeń: Rewitalizacja: Interaktywna gra miejska dla młodzieży i studentów, polegająca na wcielaniu się w role różnych grup interesariuszy podejmujących decyzje o rewitalizacji obszaru podzamcza.

Pełna lista wydarzeń oraz bieżące aktualizacje programu będą publikowane na oficjalnej stronie internetowej: lubelskifestivalnauki.eu.