NIK doszukał się nieprawidłowości w lubelskich spółkach. Zawyżone pensje i nienależne odprawy

Pod lupą kilka spółek

Najwyższa Izba Kontroli opublikowała komunikat dotyczący nieprawidłowości w funkcjonowaniu spółek podległych Samorządowi Województwa Lubelskiego.

- Zarząd Województwa Lubelskiego nie zapewnił właściwego nadzoru nad kształtowaniem wynagrodzeń w podległych spółkach, a władze objętych kontrolą spółek nie przestrzegały niektórych przepisów normujących ten obszar. Organy właścicielskie nie dopełniły obowiązków dotyczących ustalenia zasad przyznawania świadczeń dodatkowych oraz ustalania wynagrodzenia. Wypłacono nienależne odprawy i zawyżano wynagrodzenia, bezpodstawnie używano samochodu prywatnego do celów służbowych i korzystano z mienia spółek do celów prywatnych. W dwóch przypadkach zarządy i rady nadzorcze nie zabezpieczyły należycie interesów spółek przy zawarciu umowy na usługi marketingowe oraz przy przekazaniu darowizny. W jednej spółce nieprawidłowo odstąpiono od zastosowania trybów konkurencyjnych w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego - informuje NIK.

Celem kontroli była ocena, czy spółki realizowały swoje cele statutowe zgodnie z przepisami prawa, gospodarnie i rzetelnie oraz czy sprawowany nad nimi nadzór właścicielski prawidłowo oddziaływał na ich funkcjonowanie.

Zakres kontroli obejmował: sprawowanie nadzoru właścicielskiego nad spółkami z udziałem województwa lubelskiego, kształtowanie wynagrodzeń członków zarządów i rad nadzorczych oraz wybieranie członków rad nadzorczych, działalność spółek i jej efekty, ustalanie i wypłacanie wynagrodzeń członków zarządów i rad nadzorczych.

Kontrolą objęto Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego oraz trzy spółki, w których samorząd województwa posiadał udziały lub akcje: Lubelskie Dworce S.A. (Dworce – 100% akcji), Lubelski Regionalny Fundusz Rozwoju spółka z o.o. (LRFR – 100% udziałów) oraz spółkę Port Lotniczy Lublin S.A. (PLL – 47% akcji).

Wynagrodzenia

- Choć nadzór właścicielski w UMWL, w kontekście sytuacji finansowej spółek i realizowanych przez nie zadań publicznych, był sprawowany rzetelnie, to jednak nie zapewniono właściwej kontroli nad kształtowaniem wynagrodzeń w spółkach z udziałem województwa lubelskiego. Nieprawidłowości w tym zakresie dotyczyły zasad określania wynagrodzenia zmiennego członków zarządu niezgodnego z obowiązującymi przepisami, przyznawania im świadczeń dodatkowych, w tym prawa do odprawy. Ponadto nie opublikowano uchwał w sprawie kształtowania wynagrodzeń w Biuletynie Informacji Publicznej, nie określono wymogów wobec kandydatów na członka zarządu spółek i nie zweryfikowano przypadku nieprzestrzegania przez członka rady nadzorczej zakazu kumulacji stanowisk w organach nadzorczych - czytamy w komunikacie.

NIK podkreśla, że dodatkowo w spółce PLL naliczono i wypłacono byłemu prezesowi nienależną odprawę w kwocie 66 tys. zł. Oprócz tego w spółce Lubelskie Dworce wypłacono nienależne odprawy dwóm członkom zarządu w łącznej wysokości 32 tys. zł.

22,7 tys. zł za używanie samochodu

- Mimo braku stosownych upoważnień w uchwałach organów właścicielskich w spółce Dworce, zawarto z członkami zarządu umowy o używanie samochodu prywatnego do celów służbowych i wypłacono im 22,7 tys. zł. Z kolei członkom zarządu spółki PLL przyznano w umowach świadczenie dodatkowe, polegające na możliwości wykorzystania urządzeń i zasobów PLL (m.in. samochodu, komputera, telefonu) do celów prywatnych. Ponadto nieprawidłowo ustalono im, do określenia przychodu, wartość pieniężną nieodpłatnego świadczenia z tytułu wykorzystywania samochodu służbowego do celów prywatnych - dodaje NIK.

Jak jeszcze zaznacza NIK - zgromadzenia akcjonariuszy/wspólników trzech objętych kontrolą spółek nie ustaliły zasad przyznawania urządzeń technicznych i mienia spółki do wykorzystania przez członków zarządu. W dwóch spółkach (PLL i LRFR) nieprawidłowo przyznawały członkom zarządu wynagrodzenie zmienne i ustalały cele zarządcze związane z tym wynagrodzeniem. Stwierdzono również przypadki wypłacania członkom zarządu zawyżonych kwot wynagrodzenia (w spółkach PLL, Dworce i LRFR; łącznie 4,5 tys. zł).

- Spółka Dworce przekazała dwie darowizny w kwocie łącznej 620 tys. zł. nie zachowując reguł ostrożności wymaganych w sytuacji istnienia niepokrytej straty z lat ubiegłych, przy braku strategii zarządzania społeczną odpowiedzialnością biznesu i przy szacowaniu przyszłego rocznego zysku (w dacie zawarcia umów darowizny) na poziomie znacznie niższym od kwot darowizn. Wysokość darowizn w zestawieniu ze stratami poniesionymi w poprzednich latach i szacunkowymi danymi  na temat bieżącego wyniku finansowego, zdaniem NIK, nie pozwala ocenić takiego działania jako racjonalnego, z punktu widzenia dbałości zarządu o majątek spółki - czytamy w komunikacie.

Nieprawidłowości w usługach marketingowych

Natomiast w spółce PLL w dwóch postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, dotyczących usług marketingowych przewoźników lotniczych, stwierdzono niezgodne z Prawem zamówień publicznych odstąpienie od zastosowania trybów konkurencyjnych (łączna wartość wynagrodzenia wykonawców 11 mln euro, wydatkowano 2,6 mln zł – kwota przeliczona według kursu euro NBP). Stwierdzono też nieprzeprowadzenie postępowania po wygaśnięciu umowy na usługę marketingową.

- Działania te naruszały zasady zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców. Nienależycie zabezpieczono interesy PLL w jednej z dwóch umów zawartych w wyniku tych postępowań (na kwotę 3 mln euro). W ocenie NIK Spółka PLL podjęła działania, skutkujące wzrostem połączeń i liczby przewiezionych pasażerów oraz umożliwiające uzyskanie wyższych przychodów, jednak nie zrealizowano istotnych założeń rozwoju lotniska, a niekorzystna sytuacja finansowa, powodująca konieczność corocznego i coraz większego dofinansowania ze środków publicznych, systematycznie się pogłębiała - wyjaśnia NIK.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, NIK sformułowała łącznie 21 wniosków pokontrolnych. Wnioski zostały wykonane lub przyjęte do realizacji przez kontrolowane jednostki. Po kontroli Izba skierowała dwa powiadomienia: do prezesa Urzędu Zamówień Publicznych oraz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a także do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa.

Reakcja władz

Władze Samorządu Województwa Lubelskiego wydały komunikat.

Przekazano, że wystąpienie pokontrolne sporządzone przez Najwyższą Izbę Kontroli w zakresie „Wybranych aspektów funkcjonowania spółek z udziałem Województwa lubelskiego oraz sprawowanego nad nimi nadzoru właścicielskiego” zostało przyjęte przez Urząd Marszałkowski w dniu 21 lutego 2025 r. bez zastrzeżeń.

Dalej poinformowano, że NIK podkreśla w dokumencie, iż w urzędzie „rzetelnie i na bieżąco sprawowano nadzór właścicielski nad funkcjonowaniem spółek z udziałem Województwa Lubelskiego w szczególności w kontekście ich sytuacji finansowej i realizowanych zadań publicznych”.

- Najwyższa Izba Kontroli sformułowała 5 wniosków, które dotyczyły wyłącznie podjęcia lub zmiany obowiązujących uchwał wspólników/akcjonariuszy. Nadzór Właścicielski Urzędu Marszałkowskiego WL podjął niezwłocznie działania mające na celu realizację wniosków pokontrolnych, w tym również inicjatywę współpracy z głównymi udziałowcami kontrolowanych Spółek w tym zakresie. Wszystkie wnioski zostały zrealizowane, o czym Najwyższa Izba Kontroli na bieżąco była informowana. Odnosząc się do wniosków z przeprowadzonej kontroli w Spółkach Lubelskie Dworce SA oraz Port Lotniczy Lublin SA, informujemy, że w przypadku skierowania przez NIK wniosków do Prokuratury oraz Urzędu Zamówień Publicznych i Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Prokurator w dniu 8 października 2025 r. wydał postanowienie o umorzeniu śledztwa „wobec braku znamion czynu zabronionego”, natomiast brak jest informacji, czy pozostałe Urzędy wszczęły postępowanie. Jednocześnie informujemy, że Nadzór Właścicielski na bieżąco monitoruje działania Zarządów Spółek w zakresie realizacji wniosków przedstawionych przez NIK w wystąpieniach pokontrolnych w Spółkach, w których przeprowadzone były kontrole - czytamy w komunikacie przesłanym przez UMWL w Lublinie.