Grzywny za przestępstwa mogą wzrosnąć nawet do 5,4 mln zł. Rząd przyjął projekt zmian w Kodeksie karnym

We wtorek, 3 listopada Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu karnego przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Proponowane rozwiązania dotyczą zasad ustalania wysokości grzywien orzekanych przez sądy w sprawach karnych. Jednym z najważniejszych założeń jest podwyższenie minimalnej i maksymalnej wartości stawki dziennej.

Zgodnie z projektem minimalna stawka dzienna ma wzrosnąć z obecnych 10 do 100 zł. Z kolei jej maksymalna wysokość zostanie zwiększona z 2 tys. do 10 tys. zł. W praktyce oznacza to istotne podniesienie granic kar finansowych, które sądy mogą wymierzać osobom skazanym za przestępstwa.

Najniższa grzywna wyniesie 1000 zł. Maksymalna może sięgnąć milionów

W polskim prawie karnym grzywna jest ustalana w systemie stawek dziennych. Sąd określa najpierw liczbę stawek, a następnie wysokość jednej stawki. Zgodnie z ogólnymi zasadami Kodeksu karnego liczba stawek wynosi od 10 do 540, o ile przepisy szczególne nie przewidują innych rozwiązań.

Po wejściu w życie projektowanych zmian najniższa grzywna, przy zastosowaniu 10 stawek po 100 zł, wyniesie 1000 zł. Przy maksymalnej podstawowej liczbie 540 stawek i najwyższej wartości pojedynczej stawki kara może natomiast osiągnąć 5,4 mln zł.

Zmiana oznacza następujące podwyższenie limitów:

Wysokość grzywny nie będzie jednak ustalana automatycznie według maksymalnych wartości. Sąd nadal będzie musiał indywidualnie ocenić okoliczności sprawy, rodzaj przestępstwa oraz sytuację finansową osoby skazanej.

Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje na zmianę wartości pieniądza

Jak wyjaśnia resort sprawiedliwości, obecne granice stawek dziennych obowiązują od 1998 roku. Przez niemal trzy dekady znacząco zmieniły się wynagrodzenia, sytuacja gospodarcza oraz siła nabywcza pieniądza.

Zdaniem autorów projektu dotychczasowe kwoty nie odpowiadają już aktualnym warunkom ekonomicznym. Grzywna wynosząca 100 zł lub niewiele więcej może obecnie nie stanowić wystarczająco odczuwalnej sankcji za popełnienie przestępstwa.

Ministerstwo podkreśla jednocześnie, że celem zmian jest urealnienie wysokości kar finansowych, a nie automatyczne zaostrzanie sankcji wobec wszystkich osób skazanych. Zachowane zostaną dotychczasowe zasady indywidualnego ustalania wysokości stawki dziennej.

Sąd nadal będzie oceniał dochody i majątek sprawcy

Podwyższenie granic kwotowych nie oznacza rezygnacji z uwzględniania sytuacji osobistej osoby skazanej. Przy ustalaniu wysokości jednej stawki dziennej sąd nadal będzie brał pod uwagę między innymi dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, stan majątkowy oraz możliwości zarobkowe.

Oznacza to, że dwie osoby skazane za podobne przestępstwo mogą otrzymać grzywny o różnej wysokości. Znaczenie będzie miała nie tylko liczba ustalonych stawek, ale również sytuacja finansowa każdej z nich.

Zmiany nie obejmą mandatów drogowych

Warto podkreślić, że projekt dotyczy grzywien orzekanych na podstawie Kodeksu karnego za przestępstwa. Nie oznacza automatycznego podwyższenia mandatów drogowych ani kar pieniężnych nakładanych za wykroczenia.

Nowelizacja koncentruje się na zmianie granic stawek dziennych w postępowaniu karnym. Pozostałe zasady wymierzania grzywien mają zostać zachowane.

Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?

Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów nie oznacza, że nowe stawki zaczynają obowiązywać od razu. Projekt musi przejść dalsze etapy procesu legislacyjnego, w tym prace parlamentarne, a następnie zostać podpisany i ogłoszony zgodnie z obowiązującą procedurą.

Zgodnie z założeniami przedstawionymi przez rząd nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy.

Do tego czasu obowiązują dotychczasowe granice stawek dziennych. Ostateczny kształt regulacji będzie zależał od przebiegu dalszych prac legislacyjnych.