Gminy prześwietlą majątek osób ubiegających się o mieszkanie. Ministerstwa podzielone w sprawie nowych uprawnień

Mieszkania komunalne mają służyć osobom, które nie mogą samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. Gminy muszą jednak oceniać sytuację finansową i majątkową wnioskodawców. Problem pojawia się wtedy, gdy urzędnicy nie mają skutecznego sposobu na sprawdzenie, czy deklaracje dotyczące posiadanych nieruchomości odpowiadają prawdzie. Obecne rozwiązania wymagają dodatkowych czynności i kontaktu z różnymi urzędami.

Gminy mają zyskać możliwość sprawdzania, czy wnioskodawca lub członkowie jego gospodarstwa domowego posiadają mieszkanie albo dom jednorodzinny w tej samej lub pobliskiej miejscowości. Ministerstwo Rozwoju i Technologii chce wykorzystać do tego informacje z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Urząd mógłby sięgnąć po te dane w razie wątpliwości dotyczących prawdziwości złożonego oświadczenia. Kontrola ma pomóc ustalić nie tylko sam fakt posiadania nieruchomości, lecz także to, czy zainteresowany rzeczywiście może w niej zamieszkać.

Propozycja wywołała spór między resortami. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że osoba ubiegająca się o mieszkanie powinna samodzielnie dostarczyć odpowiednie zaświadczenie z sądu. Ministerstwo Rozwoju i Technologii sprzeciwia się takiemu rozwiązaniu. Argumentuje, że w większych miastach oczekiwanie na dokument może potrwać nawet kilka miesięcy. Samo potwierdzenie obecności danych w centralnej bazie nie rozstrzygałoby ponadto, jaką nieruchomość posiada wnioskodawca i czy nadaje się ona do zamieszkania.

Resort rozwoju zwraca również uwagę na ograniczenia ewidencji gruntów i budynków. Powiaty prowadzą te rejestry oddzielnie, dlatego gmina musiałaby kontaktować się z kilkoma urzędami, aby sprawdzić nieruchomości w sąsiednich miejscowościach. Ministerstwo podaje przykład Warszawy, gdzie urzędnicy musieliby zwrócić się do siedmiu sąsiadujących powiatów.

Projekt UD313 obejmuje także inne zmiany. Zakłada między innymi rozszerzenie obowiązku oświadczenia o braku tytułu prawnego do domu jednorodzinnego, wydłużenie z 30 do 45 dni terminu na przedstawienie dokumentów dotyczących dochodów oraz nowe zasady weryfikacji sytuacji najemców. Rządowy opis projektu przewiduje również możliwość żądania zaświadczenia starosty dotyczącego danych w ewidencji gruntów i budynków.

Komitet Obrony Praw Lokatorów zwraca uwagę, że projekt wywołał ponad 500 uwag podczas konsultacji. W październikowej analizie organizacja odnotowała między innymi rezygnację z planowanego ograniczenia prawa bliskich do wstąpienia w najem po śmierci najemcy. Pokazuje to, że zakres nowelizacji nadal podlega zmianom.

Na razie nie należy traktować proponowanych rozwiązań jako obowiązujących zasad. Projekt UD313 pozostaje przedmiotem prac legislacyjnych, a jego ostateczny kształt może się jeszcze zmienić. Jeżeli ustawodawca przyjmie nowe uprawnienia kontrolne, gminy zyskają dodatkowy sposób sprawdzania oświadczeń, a osoby ubiegające się o mieszkanie będą musiały liczyć się z dokładniejszą oceną sytuacji majątkowej.