Lekarze z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 4 przy ul. Jaczewskiego w Lublinie wykonali pierwsze zabiegi z wykorzystaniem nowo zakupionego systemu. Umożliwia on mechaniczne usunięcie skrzeplin z tętnic płucnych. Odpowiednia kwalifikacja pacjentów do takiego zabiegu jest możliwa dzięki działającemu w szpitalu multidyscyplinarnemu zespołowi ekspertów ds. ostrej zatorowości płucnej (PERT).

Najczęstsza przyczyna zgonów

Sama zatorowość płucna należy do najczęstszych przyczyn zgonów z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego.

https://lublin24.pl/z-lublina/lekarz-rekordzista-w-lubelskim-szpitalu-zarobil-ponad-80-tys-zl-w-miesiac-a-w-tle-afera-w-szpitalu-poludniowym/g3D3qLzGu9xNWsdcGRJJ

- Dane z lat 2018–2023 wykazują średnio około 21 tys. hospitalizacji w polskich szpitalach z powodu tego schorzenia rocznie. Sama zapadalność może być większa i sięgać nawet 35 tysięcy. Jednocześnie przebieg choroby może być bardzo zróżnicowany. U części pacjentów wystarczające jest leczenie przeciwkrzepliwe, natomiast w ciężkich przypadkach konieczne może być zastosowanie leczenia reperfuzyjnego, którego celem jest przywrócenie przepływu krwi przez tętnice płucne. W zależności od sytuacji klinicznej może ono obejmować trombolizę, leczenie przezcewnikowe lub chirurgiczne usunięcie skrzeplin - wyjaśnia USK Nr 4 w Lublinie.

Kwalifikacja do leczenia wymaga uwzględnienia różnych czynników w tym np. stanu hemodynamicznego pacjenta, stopnia obciążenia prawej komory serca, rozległości zatorowości oraz ryzyka krwawienia. Pacjenci z zatorowością płucną w szpitalu przy ul. Jaczewskiego mogą liczyć na szybki, wielodyscyplinarny mechanizm podejmowania decyzji dotyczącej leczenia w sytuacji, w której czas ma znaczenie. Umożliwia to działający w szpitalu zespół PERT, czyli Pulmonary Embolism Response Team – Zespół Szybkiego Reagowania w Zatorowości Płucnej. Skałda się on ze specjalistów różnych dziedzin. Zajmuj się koordynowaniem diagnostyki i ustalenie najlepszej ścieżki leczenia pacjentów z zatorowością płucną, szczególnie gdy przebieg choroby jest ciężki, ryzyko powikłań wysokie lub wybór optymalnej terapii nie jest jednoznaczny.

- Tworzenie w szpitalach interdyscyplinarnych zespołów PERT umożliwiających szybką, wielodyscyplinarną ocenę pacjentów i sprawne podejmowanie decyzji dotyczących leczenia jest rekomendowanym przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne rozwiązaniem organizacyjnym w opiece nad pacjentami z ciężką zatorowością płucną - podkreśla szpital. - Niemal każdy istniejący tego typu zespół ma swoją unikalną nazwę.

W USK Nr 4 LU-PERT tworzą lekarze kardiologii inwazyjnej, intensywnej opieki kardiologicznej i kardiochirurdzy Uniwersyteckiego Centrum Kardiologii i Kardiochirurgii kierowanego przez prof. dr n. med. Andrzeja Głowniaka. W razie potrzeby gotowi do działania są także radiolodzy zabiegowi, pulmonolodzy, anestezjolodzy i lekarze innych specjalizacji. W ten sposób każdy przypadek może być oceniany jednocześnie z różnych perspektyw. Natomiast decyzja dotycząca leczenia zapada szybciej i z uwzględnieniem możliwości różnych metod terapii. LU-PERT jest w gotowości przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Jednocześnie zespoły przeszkolonych specjalistów są w stanie objąć opieką kilkoro pacjentów.

"Kluczowe znaczenie dla ratowania życia pacjentów"

- PERT usprawnia koordynację działań i podejmuje decyzje dotyczące terapii. Obecność takiego zespołu w szpitalu jest ważna z tego względu, że zatorowość płucna nierzadko wymaga bardzo sprawnej oceny ryzyka i szybkiego wyboru jak najlepszej metody leczenia. Szczególnie w ostrym przebiegu choroby ma to kluczowe znaczenie dla ratowania życia pacjentów. Nie każda osoba z zatorowością wymaga skomplikowanego leczenia. W zależności od sytuacji może wystarczyć leczenie przeciwkrzepliwe, u innych pacjentów konieczne może być leczenie chirurgiczne albo przezcewnikowe - tłumaczy lek. Bartosz Kijewski, koordynator LU-PERT i lekarz Klinicznego Oddziału Kardiologii Inwazyjnej USK Nr 4 w Lublinie stanowiącego jedną z jednostek UCKiK.

Dodaje też, ze zgodnie z aktualnymi standardami Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, u pacjentów wysokiego ryzyka w zatorowości płucnej zalecana jest systemowa terapia rozpuszczająca skrzeplinę. To tromboliza lub alternatywnie - chirurgiczna embolektomia płucna w przypadkach, kiedy farmakologiczne rozpuszczanie skrzeplin jest przeciwwskazane albo nieskuteczne.

- Natomiast w sytuacjach, kiedy tromboliza jest przeciwwskazana albo nieskuteczna oraz u pacjentów z pogorszeniem stanu hemodynamicznego w trakcie leczenia przeciwkrzepliwego, alternatywnie do ratunkowej terapii trombolitycznej i embolektomii chirurgicznej można rozważyć przezskórne odessanie skrzeplin z użyciem cewnika. Właśnie dlatego potrzebny jest zespół – żeby szybko określić, kto wymaga jedynie leczenia farmakologicznego, a u kogo trzeba rozważyć bardziej zaawansowane metody. LU-PERT w podjęciu tej decyzji wspiera też inne ośrodki ochrony zdrowia w regionie - dodaje lek. Bartosz Kijewski.

Zadaniem zespołu jest także zapewnienie ciągłości opieki nad pacjentem po ostrej fazie choroby. Chodzi o ocenę powrotu do sprawności oraz diagnostykę przewlekłych następstw zatorowości płucnej.

Nowoczesny sprzęt pomaga, ale to nie wszystko

Personel szpitala dysponuje pełnym zakresem metod leczenia ostrej zatorowości płucnej. To z kolei pozwala dobrać odpowiednią pomoc dla każdego chorego. System Penumbra Lightning Flash 2.0, kupiony przez szpital dzięki wsparciu z Krajowego Planu Odbudowy, służy do przezcewnikowej trombektomii aspiracyjnej, czyli mechanicznego usuwania skrzeplin z naczyń krwionośnych u osób z zatorowością płucną.

Jeden z medyków wyjaśnia, że to małoinwazyjna metoda leczenia. Lekarz, wykorzystując specjalny cewnik wprowadzany do tętnic płucnych, mechanicznie usuwa skrzeplinę powodującą zator. Jej usunięcie pozwala przywrócić przepływ krwi przez tętnice płucne oraz zmniejszyć obciążenie prawej komory serca. W przeciwieństwie do trombolizy, której celem jest farmakologiczne rozpuszczenie skrzepliny, trombektomia aspiracyjna polega na jej fizycznym usunięciu za pomocą podciśnienia. Metoda ta była w szpitalnym centrum kardiologicznym, a także w radiologii zabiegowej i chirurgii naczyniowej stosowana od dawna.

- W przeprowadzaniu procedur przy użyciu podobnej, ale mniej zaawansowanej technologii, uczestniczyłem już ponad dwie dekady temu. Nowoczesny sprzęt pozwala jeszcze lepiej, precyzyjnie i przy ograniczonym ryzyku pomagać pacjentom niestabilnym hemodynamicznie, u których nie wystąpiła poprawa po leczeniu farmakologicznym lub którzy mają przeciwwskazania do trombolizy lub operacji kardiochirurgicznej. Trzeba jednak pamiętać, że sam najnowszy sprzęt nie wystarczy. Kluczowe jest celne określenie, któremu pacjentowi, kiedy i jak najlepiej pomóc, a do tego potrzebni są wysoko wykwalifikowani specjaliści i ich doświadczenie - podkreśla prof. dr hab. n. med. Tomasz Zapolski, lekarz kierujący Klinicznym Oddziałem Kardiologii Inwazyjnej USK Nr 4 w Lublinie, w którym znajduje się nowo kupiona aparatura.

Lightning Flash 2.0 to zaawansowany system zaprojektowany do szybkiego usuwania zakrzepów żylnych oraz leczenia zatorowości płucnej. Wykorzystuje technologię komputerowo wspomaganej trombektomii aspiracyjnej CAVT (Computer Assisted Vacuum Thrombectomy). Algorytmy analizują parametry ciśnienia i przepływu, odróżniając skrzep od przepływu krwi. To umożliwia zminimalizowanie jej utraty podczas zabiegu. Technologia została zaprojektowana tak, żeby ograniczać ryzyko urazu naczyń oraz zmniejszać obciążenie prawej komory serca, a przy tym skracać czas trwania procedury. Zabieg wykonuje się przez dostęp naczyniowy i bez konieczności otwierania klatki piersiowej. Dzięki jego małoinwazyjności u pacjentów rzadziej występują powikłania, a to z kolei może sprzyjać szybszej rekonwalescencji.

Sprzęt zakupiono w ramach projektu dofinansowanego ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności

Przy użyciu nowego sprzętu wykonano dotychczas zabiegi u trzech pacjentów z ostrą zatorowością płucną. Od początku byli pod opieką LU-PERT. Zespół tworzą specjaliści z wieloletnim doświadczeniem w leczeniu niewydolności prawej komory, nadciśnienia płucnego, przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego oraz opiece nad pacjentami po zatorowości płucnej. Specjaliści uczestniczą w konferencjach, szkoleniach i warsztatach, są członkami Asocjacji Krążenia Płucnego oraz Asocjacji Interwencji Sercowo-Naczyniowych Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. LU-PERT współpracuje ze specjalistami i ośrodkami zajmującymi się chorobami krążenia płucnego i prawej komory, korzystając z wieloletnich relacji zawodowych i możliwości konsultowania trudnych przypadków.

Choć zespół działa w USK Nr 4 w Lublinie od lutego 2026 roku, współpraca pomiędzy specjalistami różnych dziedzin zajmującymi się pacjentami z zatorowością płucną trwa w tym szpitalu od wielu lat. Oficjalne utworzenie zespołu uporządkowało zasady działania i odpowiedzialności jego członków.

Tomasz Zapolski (1)