Pacjenci bez ciągłej opieki rehabilitacyjnej

W Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej powstał Laryngologiczny Ośrodek Diagnostyki Funkcjonalnej i Rehabilitacji. Wypełnia on krytyczną lukę w polskim systemie onkologicznym, integrując wczesną diagnostykę z kompleksowym przywracaniem funkcji narządów zmysłów po zakończonym leczeniu. Pacjenci z Polski południowo-wschodniej mają zapewnioną skoordynowaną opiekę specjalistyczną, która dotychczas nie była tutaj dostępna. Prace nad utworzeniem ośrodka trwały przez cały 2025 rok. Kompletowano nowoczesny sprzęt diagnostyczny i przygotowywano zespół specjalistów. Bezpośrednią przyczyną utworzenia były alarmujące dane epidemiologiczne.

https://lublin24.pl/z-lublina/szykuje-sie-gigantyczna-inwestycja-w-lubelskim-szpitalu-marszalek-stawiarski-wiecej-niz-nowoczesne-mury-i-najnowoczesniejszy-sprzet/J7xozeGlZsetk63ECsSi

- Ośrodek rozpoczął swoją działalność na początku 2026 roku. Naszym celem było stworzenie miejsca, które nie tylko koncentruje się na usunięciu nowotworu, ale od samego początku planuje powrót pacjenta do pełnej sprawności. W Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej sukces medyczny mierzymy nie tylko wyeliminowaniem choroby, ale także jakością życia pacjenta po leczeniu - mówi Piotr Matej, dyrektor Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli.

Pacjenci kończący terapię onkologiczną nowotworów głowy i szyi często pozostawali bez ciągłej opieki rehabilitacyjnej. Skutki uboczne leczenia, takie jak zaburzenia mowy, słuchu, połykania czy utrata równowagi, zmuszały ich do samodzielnego szukania ratunku u różnych specjalistów. A znalezienie logopedy o wąskiej specjalizacji onkologicznej lub placówki potrafiącej zdiagnozować przewlekłość objawów było na barkach pacjenta.

Działalność nowego ośrodka ma to zmienić. Dzięki współpracy otorynolaryngologów, audiologów, foniatrów, logopedów i audiometrystów pacjenci będą mieć wsparcie w jednym miejscu. Co więcej, ewentualne powikłania mają być monitorowane, jeszcze zanim chory zacznie odczuwać ich skutki.

- Ścieżka pacjenta jest w pełni zintegrowana i rozpoczyna się już na etapie diagnostyki. Wykorzystujemy zaawansowane obrazowanie wąskopasmowe NBI, które dzięki specyficznej wiązce światła uwidacznia nieprawidłowe naczynia krwionośne, zwiększając znacznie wykrywalność wczesnych zmian nowotworowych. Jeśli konieczna jest operacja, logopeda spotyka się z pacjentem jeszcze przed zabiegiem, a rehabilitację mowy zaczynamy już w pierwszej lub drugiej dobie po operacji - wyjaśnia dr n. med. Tomasz Stankiewicz, kierownik Zespołu Poradni Specjalistycznych COZL.

Kto znajdzie pomoc?

W ośrodku pomoc znajdują m.in. osoby po rozległych operacjach usunięcia nowotworów języka czy dna jamy ustnej. Chirurdzy rekonstruują u nich narządy z tkanek pobranych z innych części ciała np. z uda. Żeby odtworzony język na nowo nauczył się mówić i połykać, terapia logopedyczna rusza natychmiast, a więc często jeszcze przed operacją oraz w pierwszych dobach po zabiegu. W wyniku tego pacjenci, którym groziło dożywotnie żywienie przez rurkę lub całkowita utrata mowy, wracają do normalnego życia, czyli rozmawiają przez telefon i bez przeszkód jedzą posiłki.

https://lublin24.pl/z-lublina/nfz-planuje-drastyczne-ciecia-w-diagnostyce-co-z-pacjentami-dyrektor-cozl-i-szpitala-wojewodzkiego-wyjasnia/Q9O1G77o3MeBfQ1tyGFb

Specjaliści z COZL pomagają także chorym, u których agresywna chemioterapia doprowadziła do toksycznego uszkodzenia błędnika. Poprzez zindywidualizowaną rehabilitację przedsionkową potrafią „przeprogramować” mózg pacjenta. Robią to w taki sposób, aby odzyskał on stabilność i zniwelował lęk przed samodzielnym poruszaniem się.

Po wyjściu ze szpitala pacjenci pozostają pod opieką ambulatoryjną, gdzie kontynuują terapię mowy i połykania. COZL wyjaśnia, że diagnostyka funkcjonalna skupia się na ocenie sprawności narządów w codziennych sytuacjach życiowych. W obszarze zaburzeń równowagi wykorzystywana jest posturografia dynamiczna oraz rehabilitacja żyroskopowa. To pozwala precyzyjnie ocenić ryzyko upadku i wdrożyć ćwiczenia stymulujące układ nerwowy. Z kolei obiektywne badania słuchu umożliwiają monitorowanie wpływu stosowanych leków na narząd słuchu. Daje to onkologom szansę na ewentualną modyfikację terapii w celu ochrony słuchu pacjenta bez przerywania leczenia przeciwnowotworowego. W przypadku dotkliwych zaburzeń mowy i połykania kluczowe znaczenie ma Fiberoskopowa Ocena Połykania. Taka metoda pozwala na bieżąco obserwować mechanizmy ochronne krtani podczas przyjmowania pokarmu zaprojektować bezpieczny trening. Diagnostykę uzupełniają wideostroboskopia oraz komputerowa analiza akustyczna głosu. Dostarczają logopedzie obiektywnych danych do zaplanowania terapii dopasowanej do konkretnego uszkodzenia.

- Diagnostyka funkcjonalna koncentruje się na ocenie działania narządów w codziennym życiu. Nasze obserwacje wskazują, że pacjenci, którzy szybko odzyskują sprawność komunikacyjną lub pewność w poruszaniu się, znacznie rzadziej wycofują się z życia społecznego. Rehabilitacja funkcji zmysłowych bezpośrednio przekłada się na mniejsze ryzyko izolacji i wyższą motywację do powrotu do aktywności zawodowej. To nie jest element dodatkowy, ale integralna część skutecznego leczenia onkologicznego - dodaje dr Stankiewicz.

Elementem działalności ośrdka jest współpraca z Polskim Towarzystwem Laryngektomowanych. Jego członkowie w ramach wolontariatu odwiedzają chorych w trakcie hospitalizacji. Oferują im wsparcie psychologiczne oraz dając dowód na to, że powrót do aktywnego funkcjonowania bez krtani jest możliwy. Regularne spotkania grup wsparcia organizowane w ośrodku znacząco ułatwiają reintegrację społeczną oraz powrót do dawnych aktywności.

Tomasz Stankiewicz (1)