Unijne pieniądze dla Lubelszczyzny na przemysł obronny i wsparcie szpitali na wypadek kryzysu. "Mając na względzie wojnę na Ukrainie"

Ponad 1 mld zl

Marszałek Województwa Lubelskiego otrzymał zgodę ministra funduszy i polityki regionalnej na zmiany w Kontrakcie Programowym dla Województwa Lubelskiego w zakresie obronności i bezpieczeństwa. Modyfikacja ta jest następstwem ujęcia w programie Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027 pięciu nowych priorytetów obronnościowych, na które przeznaczono blisko 250 mln euro, czyli ponad 1 mld zł. Uzgodnienie zmian to "zielone światło” do uruchomienia w regionie naborów w tym zakresie. 

Kontrakt Programowy jest zawierany między ministrem właściwym do spraw rozwoju regionalnego oraz zarządem województwa. Umowa określa w szczególności maksymalną kwotę dofinansowania programu ze środków UE i budżetu państwa, kierunki i warunki wsparcia realizowanego w ramach programu regionalnego. Dokument ten jest kluczowy dla wdrażania funduszy europejskich na poziomie regionalnym i stanowi podstawę realizacji programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027. W związku z nowymi priorytetami w Programie konieczne było wprowadzenie modyfikacji do Kontraktu Programowego dla Województwa Lubelskiego.

Jakie to priorytety?

"Komisja Europejska (...) klepnęła nam ten podział środków"

Do zmian odniesiono się w piątek  (8 maja) na konferencji prasowej w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubelskiego w Lublinie. Na wstępie marszałek przypomniał, że alokacja funduszy europejskich dla Lubelskiego na lata 2021-2027 wynosi 2 mld 431 mln euro.

- Z tych ponad 2 mld Komisja Europejska mając na względzie wojnę na Ukrainie i przygotowanie się w tej wschodniej części Unii Europejskiej do ewentualnej wojny, nakazała wszystkim krajom utworzenie dziesięcioprocentowego funduszu na rzecz działań związanych z przygotowaniem województwa i regionu do ewentualnego konfliktu zbrojnego. 10% z tych ponad 2 mld to 250 milionów euro. Te 250 mln euro podzieliliśmy - wyjaśniał Jarosław Stawiarski, marszałek województwa lubelskiego. - Komisja Europejska, jak to mówią kolokwialnie - klepnęła nam ten podział środków.

Marszałek dodał, że Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz - minister funduszy podpisała w imieniu rządu polskiego oficjalną zgodę na realizację priorytetów obronnościowych, których jest 5. 

- To są małe, średnie i duże przedsiębiorstwa, czyli przemysł obronny. To jest kwota, która pozwoli np. na otworzenie linii produkcyjnej, która będzie produkowała zarówno na cele cywilne, jak i wojskowe, czyli tak zwany dual use. Ale nie wykluczamy, że jeśli zgłosi się firma, która produkuje stricte elementy wojskowe, do wojskowości np. elementy dronów, też będzie mogła skorzystać z tych pieniędzy - mówił Stawiarski. - Kolejny segment to infrastruktura krytyczna, czyli doposażenie szpitali, przebudowa, nowoczesne pogotowie ratunkowe. To na wypadek konfliktu jest kluczowe. 

Kolejny priorytet związany jest z bezpieczeństwem wodnym. Marszałek podkreślił, że woda w konflikcie zbrojnym i bezpieczeństwo wodne to kluczowe kwestie.

Pozostałe dwa priorytety to tzw. projekty miękkie, gdzie trzeba przygotować ludność na wypadek wojny. To różnego rodzaju szkolenia w ramach obrony cywilnej i cyberbezpieczeństwa. Poza tym, część pieniędzy przeznaczono na dekarbonizację, czyli to co się wiąże z Zielonym Ładem. - To działania, by przygotowywać ludzi z tych elementów, gdzie pracują gospodarki emitujące, na przekwalifikowania do tego, by mogli spokojnie, suchą nogą przejść tę dekarbonizację - dodał Stawiarski.

Zielony Ład to zbiór inicjatyw Komisji Europejskiej, których nadrzędnym celem jest osiągnięcie neutralności dla klimatu w Europie do 2050. Dekarbonizacja w kontekście Zielonego Ładu to proces wycofywania się z emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych, np. w transporcie oznacza to przejście na auta elektryczne i wodór.

Lubelszczyzna przecierała szlaki

Anna Brzyska - dyrektor Departamentu Zarządzania Programami Regionalnymi wyjaśniła, że uzgodnienie kontraktu programowego pomiędzy samorządem województwa lubelskiego, a ministrem funduszy polityki regionalnej stanowi kluczowy etap we wdrażaniu środków unijnych.

- W tym przypadku gro środków przeznaczone jest na cele obronnościowe. To właśnie województwo lubelskie, tak jak pani minister na spotkaniu w środę powiedziała, przecierało szlaki ze zmianą i aktualizacją kontraktu programowego. Ten kontrakt programowy wskazuje na kierunki wsparcia poziom dofinansowania unijnego, poziom dofinansowania budżetu państwa, ale również jest podstawą do tego, żeby uruchomić nabory w ramach celów obronnościowych, priorytetów obronnościowych - mówiła Anna Brzyska.

Jej zdaniem ta zmiana jest zmianą bardzo korzystną dla mieszkańców, ponieważ wskazuje "jednoznacznie na fakt, iż beneficjenci będą mogli rozliczać swoje środki o rok dłużej od pierwotnej wersji programu, bo do 2030 roku będą wydatki kwalifikowalne, czyli mamy promesę kolejnego roku realizacji działań inwestycji, w tym inwestycji obronnościowych".

Zarząd Województwa Lubelskiego jest na zaawansowanym etapie przygotowania do ogłoszenia naborów. Obecnie jest na końcowym etapie uzgadniania kryteriów z Komisją Europejską. Na najbliższym posiedzeniu Komitetu Monitorującego Fundusze Europejskie dla Lubelskiego, wszystkie kryteria dla wszystkich działań na pełną alokację zostaną zatwierdzone. Będzie to 22 czerwca. Natomiast, jeżeli chodzi o ogłoszenie naborów, Zarząd Województwa Lubelskiego 17 kwietnia podjął uchwałę o wprowadzeniu do harmonogramu wszystkich konkursów. W harmonogramie zostało uwzględnionych kilkanaście naborów.

Część naborów zostanie ogłoszone w czerwcu. Najpierw będzie ogłoszony nabór związany z bezpieczeństwem wodnym. Kolejne nabory to nabory na infrastrukturę krytyczną w zakresie szpitali i ratownictwa medycznego. Jeden z naborów będzie ogłoszony przez Wojewódzki Urząd Pracy w zakresie wsparcia osób bezrobotnych poszukujących pracy w kontekście przekwalifikowania i uzyskania zawodów, tak aby te osoby mogły pracować w obszarach obronnościowych. W lipcu zostaną ogłoszone kolejne nabory. Pierwszy z tych naborów będzie dotyczył przemysłu obronnego, czyli wsparcie dla mikro, małych, średnich i dużych przedsiębiorstw dla dwóch obszarów przedsiębiorców, czyli działających w branży bezpieczeństwa i dla przedsiębiorców, które będą chciały zrealizować nowe inwestycje. Chodzi o inwestycje, które będą działały w czasie pokoju, ale jednocześnie szybko będą mogły być dostosowane do działania w czasie konfliktu zbrojnego. Natomiast w sierpniu będą ogłoszone ostatnie nabory. Będą to nabory z Europejskiego Funduszu Społecznego.

Wsparciem zostaną objęci pracodawcy, pracownicy, przedsiębiorstwa, ale również cały system edukacyjny. Będą prowadzone działania edukacyjne w przedszkolach, w szkołach ogólnokształcących, zawodowych, na uczelniach, również branżowych i ogólnokształcących. Ostatnimi naborami będą nabory w zakresie dekarbonizacji, czyli związane z walką ze zmianami klimatu. 

Radny: "Podstawą funkcjonowania samorządu jest współpraca"

Głos zabrał też Paweł Kurek - radny Sejmiku WL. Należy do opozycyjnego klubu Trzecia Droga Polska 2050-Polskie Stronnictwo Ludowe. W skład Sejmiku wchodzi jeszcze większościowy klub Prawa i Sprawiedliwości, do którego należy Stawiarski. Do tego jest jeszcze klub Koalicji Obywatelskiej i jeden radny niezrzeszony.

- To dla mnie, ale i dla nas jako mieszkańców jest wyjątkowo ważne. To efekt współpracy na poziomie samorządowym i rządowym. Ja idąc do samorządu zawsze mówiłem, że podstawą funkcjonowania samorządu jest współpraca - mówił Paweł Kurek.

Dodał, że 11 marca jako województwo lubelskie "złożyliśmy pierwsi na ręce minister Pełczyńskiej-Nałęcz wniosek o przesunięcie, alokacji środków. Przez półtora miesiąca dzięki dobrej współpracy Urzędu Marszałkowskiego i Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej otrzymaliśmy pierwsi zgodę minister na uruchomienie funduszy".

- To jest przede wszystkim sukces nie instytucjonalny, czy Urzędu Marszałkowskiego, czy Ministerstwa, ale przede wszystkim to jest sukces obywateli, mieszkańców województwa lubelskiego, z czego bardzo się cieszę, ponieważ te środki są strategicznie ważne. To pół miliarda złotych na ochronę zdrowia, m.in. na nowoczesny oddział kardiochirurgii. To są inwestycje z jednej strony podnoszące nasz potencjał obronnościowy, ale z drugiej strony każdego dnia mieszkańcy województwa będą mieli dostęp do bardziej nowoczesnych usług medycznych - podkreślał radny.