Miliard dla Lubelszczyzny na szpitale, wodę i przemysł na wypadek wojny. Marszałek: "Musimy być przygotowani na wszystko"

Ponad 1 mld złotych

Trwająca od czterech lat za wschodnią granicą pełnoskalowa wojna na Ukrainie, wymusiła konieczność dostosowania programu FEL 2021-2027 do aktualnych wydarzeń i sytuacji kryzysowych. W grudniu 2025 roku Województwo Lubelskie (Urząd Marszałkowski) złożyło do Komisji Europejskiej zmieniony dokument, obejmujący wygospodarowane ponad 10% alokacji Programu na cele związane z bezpieczeństwem i obronnością. Decyzją wykonawczą z 25 lutego 2026 r. Komisja Europejska zatwierdziła zmiany w programie FEL 2021-2027. Na ten cel przeznaczonych będzie ponad 1 mld zł, czyli 250 mln euro w formie dotacji w 5 nowych Priorytetach Programu.

Województwo lubelskie jest jednym z trzech województw, dla którego Komisja Europejska zatwierdziła fundusze. Są one na zwiększenie odporności i przygotowania na wypadek kataklizmu w postaci agresji zbrojnej na państwa Unii Europejskiej.

Zmian programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 i wpisania nowych priorytetów kluczowych dla budowy odporności i bezpieczeństwa regionu, dotyczyła środowa (4 marca) konferencja prasowa marszałka województwa lubelskiego.

Na nowe priorytety zostało wygospodarowane ponad 10% alokacji Programu, czyli blisko 250 mln euro (ponad 1 mld zł). Pieniądze będą przeznaczone na pięć priorytetów.

Dla małych, średnich i dużych przedsiębiorstw 

Pierwszy priorytet, który będzie realizowany to priorytet obronny. Tu 30 mln euro będzie przekazanych na małe, średnie i duże przedsiębiorstwa. Będą mogły one za te pieniądze wybudować bądź wyposażyć nowe linie produkcyjne.

- Produkcyjne linie, które będą spełniały dwie możliwości: możliwość produkcji w czasie pokoju i możliwość produkcji w czasie ewentualnego konfliktu, czyli przestawienia się płynnego z produkcji cywilnej na produkcję wojskową. To te pieniądze będą mogły składać małe, średnie i duże przedsiębiorstwa, gdzie będzie można produkować na cele obronnościowe - doprecyzowywał marszałek województwa lubelskiego, Jarosław Stawiarski.

Na bezpieczeństwo wodne

Drugi z priorytetów to bezpieczeństwo wodne. Kwota w tym przypadku to prawie 35 mln euro. To środki dla zajmujących się gospodarką wodną. Powstaną np. nowe wodociągi, nowe stacje uzdatnienia wody, oczyszczalnie ścieków.

- Musimy mieć gospodarkę wodną na najwyższym poziomie i najbardziej rozwiniętą, żeby być odpornym na ewentualną agresję tej strony, która w tej chwili zagraża wolnemu, demokratycznemu światu w Unii Europejskiej - podkreślał Stawiarski.

Szpitale i ratownictwo medyczne

Trzeci priorytet to jak odporna infrastruktura krytyczna (125 mln euro). Województwo przeznaczy te środki na sprawy związane ze szpitalami i ratownictwem medycznym.

Marszałek przekonywał, że szpitale i to wszystko co jest związane z możliwością ratowania życia ludzkiego w obliczu konfliktu zbrojnego "musi być coraz bardziej przez nas docenione i coraz bardziej rozwinięte". Chodzi o nowe oddziały, nowe możliwości ratowania ludzi. Jak podkreślił Stawiarski - "i to co jest najważniejsze: szybkość ratowania ludzi w obliczu konfliktu zbrojnego".

Szkolenia dla mieszkańców

Kolejny priorytet to Europejski Fundusz Społeczny oraz Obronność i Bezpieczeństwo. W tych tzw. miękkich projektach władze będą stawiać przede wszystkim na szkolenia ludności z zakresu obrony cywilnej, z zakresu zachowania się w obliczu potencjalnej wojny i potencjalnego konfliktu zbrojnego.

- Żeby każdy z mieszkańców województwa lubelskiego wiedział jak zachować się kiedy przyjdzie wróg, kiedy przyjdzie regularna wojna, choć oczywiście chcę, żeby nie była to pełnoskalowa wojna jaka jest w tej chwili na Ukrainie - zaznaczał Jarosław Stawiarski.

Likwidacja emisji CO2

Ostatni priorytet to działania w zakresie dekarbonizacji. Dekarbonizacja to przede wszystkim likwidacja emisji CO2. Chodzi o wszystkie działania miękkie, które mają na celu także szkolenie mieszkańców województwa lubelskiego w zakresie nowych technologii, nowych możliwości posiadania wiedzy i umiejętności zawodowych z zakresu zielonej energii i tego wszystkiego co wiąże się z redukcją emisji CO2.

Mogą to być różnego rodzaju szkolenia związane z prowadzaniem elektryczności, elektromobilności w województwie lubelskim. Marszałek uzupełniając stwierdził, że jest "to jest tak zwany dodatek, który musi funkcjonować, bo tego wymaga od nas Komisja Europejska".

"Dmuchanie na zimne"

Możliwość zwiększenia o 10% dofinansowania Unii Europejskiej dla wszystkich projektów, oznacza, że dofinansowanie nie wyniesie 85%, a 95%.

- Ze względu na to, że jesteśmy regionem nadgranicznym, który pierwszy ewentualnie dostąpi wątpliwego "zaszczytu" wojny. Oczywiście jest to dmuchanie na zimne. Jesteśmy bardzo dalece od tego, żeby społeczeństwo straszyć, ale jak pokazuje wojna na Ukrainie, która trwa już cztery lata - musimy być przygotowani na wszystko - mówił marszałek Stawiarski.

Zwiększenie dotacji do 95% ma pozwolić na szybką realizację, bo wkład własny będzie wynosił 5%. Jednorazowa zaliczka w 2026 roku - też ze względu na to, że Lubelszczyzna jest terenem nadgranicznym - nie wyniesie 1,5%, a 9,5%. Do tego jednorazowa zaliczka w wysokości 20% na lokację na nowe priorytety w wysokości 50 milionów euro. Poza tym wydłużenie okresu realizacji do 31 grudnia 2030 roku. Marszałek przekazał, że za te pieniądze "będzie można naprawdę zrobić rzeczy, które nas jako województwo lubelskie w ramach Funduszy Europejskich dla Lubelskiego pozwolą bardziej przygotować na to, by w razie konfliktu zbrojnego być bardziej odpornym i bardziej skutecznym w realizowaniu polityki obronnościowej naszego regionu".

Marszałek przypomniał, że wojna na Ukrainie trwa już 4 lata. Wyrazil nadzieję, że się skończy. 

- Ale znając tzw. ducha imperializmu rosyjskiego, jedna wojna się kończy, do drugiej się przygotowuje. I taki scenariusz może za kilka lat się powtórzyć. Oby się w ogóle nie powtórzył, ale mam nadzieję, że będzie to wszystko zrealizowane i ten miliard złotych, który po przeliczeniu na dzisiejszy kurs euro przybliży nas do bardziej skutecznej obrony ludności cywilnej i do bardziej skutecznego przeciwstawienia się skutkom potencjalnej agresji sąsiada ze wschodu - podsumował Jarosław Stawiarski.

Tylko w formie dotacji

Natomiast Anna Brzyska - dyrektor Departamentu Zarządzania Programami Regionalnymi podkreśliła, że udało się w ciągu kilku miesięcy przenegocjować z Komisją Europejską tak dużą kwotę i przenieść ją na dotację. - Ten miliard złotych będzie finansowany dla wszystkich beneficjentów w formie wyłącznie dotacji - podkreślała Anna Brzyska

Dodała również, że są dwa obszary przedsiębiorców. Pierwsza grupa przedsiębiorców to przedsiębiorcy działający w branży bezpieczeństwa i obronności, którzy będą mogli realizować nowe linie produkcyjne, zakup technologii, produkcję nowych produktów w zakresie obronności, ale i usługi. Przykładowo wsparcie linii produkcyjnych do amunicji, rozwój systemów antydronowych, wdrażania technologii autonomicznych, systemów dozoru, monitoringu, cyberbezpieczeństwo, zapory przeciwpancerne, ale również różnorakie systemy radiolokacyjne. Druga grupa przedsiębiorców, będzie mogła otrzymać dofinansowanie w formie dotacji to przedsiębiorstwa, które będą realizowały działania w formie podwójnego zastosowania. Chodzi o przedsiębiorstwa, które produkują obuwie, opony, odzież, żywność, która może być wykorzystywana w czasie pokoju na cele cywilne, zaś w czasie wojny na cele obronne. 

Priorytet w zakresie przedsiębiorstw będzie wdrażany przez Lubelską Agencję Wspierania Przedsiębiorczości.

- Zabezpieczamy także nasze województwo w najważniejszy substytut - substytut wody. Wspieramy tutaj zarówno szpitale, budynki użyteczności publicznej, w budowę, przebudowę, remont, ujęć wody, stacje uzdatniania wody, szerokie rozwiązania w zakresie również cyberbezpieczeństwa - wymieniała  dyrektor.

Niebawem zostaną ogłoszone nabory dla wnioskodawców.

Dofinansowania miejsc doraźnego schronienia

Kolejny priorytet to wsparcie dedykowane szpitalom i ratownictwu medycznemu. W obecnym programie nie było możliwości wsparcia szpitali w trybach konkurencyjnych, tylko i wyłącznie tryb niekonkurencyjny na podstawie kontraktu programowego.

- Ta zmiana rozporządzeń z 20 września 2025 roku i priorytety dają taką możliwość, aby wspierać infrastrukturę szpitalną i ratownictwo medyczne w zakresie przygotowania na wypadek sytuacji kryzysowej poprzez budowę, przebudowę, remont obiektów, infrastruktury ochrony zdrowia, ale również inwestycje w sprzęt, wyposażenie medyczne, ale także magazyny z wyposażeniem do magazynowania różnorakich produktów. W ramach tego priorytetu będą możliwe również dofinansowania miejsc doraźnego schronienia - wyjaśniała Anna Brzyska.