Lublin: "Chcemy, żeby poród zakończył się sukcesem i satysfakcją". Wchodzą nowe standardy w opiece okołoporodowej

"Nowy standard organizacyjny opieki okołoporodowej 2026"

W Lubelskim Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie w czwartek (28 maja) obywa się konferencja ekspercka pn. „Nowy standard organizacyjny opieki okołoporodowej 2026 – praktyczne wdrożenie w podmiotach leczniczych, POZ i opiece pozaszpitalnej w województwie lubelskim". Konferencja organizowana jest pod merytorycznym patronatem Konsultant Wojewódzkiej w dziedzinie perinatologii, dr hab. n. med. Adrianny Kondrackiej. 

Wyznaczanie standardów przez konsultantów

Przed rozpoczęciem odbyła się jeszcze konferencja prasowa. Na wstępie Krzysztof Komorski - wojewoda lubelski przypomniał, że prof. Adriannę Kondracką powołał na stanowisko konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie perinatologii  w zeszłym roku. Jest nim od stycznia 2025 roku.

- Moim zamysłem za każdym razem, kiedy dobieram sobie konsultantów, jest to, aby to nie były tylko nazwiska, które wypełniają pewien wymóg na mnie spoczywający i żeby byli oni sobie tylko po to, żebym miał dobre samopoczucie. Ale przede wszystkim, żeby wychodzili z inicjatywą, żeby wyznaczali pewne standardy, żeby byli realnym wsparciem merytorycznym nie tylko dla mnie, ale i dla Ministerstwa Zdrowia - mówił Krzysztof Komorski.

Prof. Kondracka na co dzień jest lekarzem kierującym oddziałem w Klinice Położnictwa i Patologii Ciąży w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym Nr 1 przy ul. Staszica w Lublinie. Jest specjalistą ginekologii i położnictwa, genetyki klinicznej i perinatologii. Sama Klinika jest ośrodkiem referencyjnym III stopnia (najwyższego)  w dziedzinie opieki perinatalnej. Obejmuje oddziały szpitalne (łącznie 60 łóżek/stanowisk): Położnictwa, Patologii Ciąży, Noworodkowy, Bank Mleka Kobiecego, Pracownie: USG, Badań Prenatalnych oraz Badań Molekularnych, a także zaplecze ambulatoryjne (poradnia ginekologiczno-położnicza, poradnia patologii ciąży) i izby przyjęć położniczej.

- Dzisiejsza konferencja odbywa się również w szczególnym czasie, kiedy w życie wchodzą zapisy nowego rozporządzenia minister zdrowia. To nowe regulacje wyznaczające standardy opieki okołoporodowej. To przepisy i regulacje, które mają przede wszystkim podnosić jakość tych usług okołoporodowych. Mówimy tutaj o planie porodu, o łagodzeniu bólu porodowego, o opiece laktacyjnej, podnoszeniu jakości tych świadczeń, które mają wpłynąć na to, że zdrowie mamy i dziecka będzie pod większą kontrolą, że mamy w Polsce będą miały większy komfort w opiece okołoporodowej, że mniej rzeczy będzie je zaskakiwać. Nie oszukujmy się, że jest to moment w życiu, w którym najwięcej potrafi zaskoczyć, a naszym zadaniem jest tak, aby one były dobrze do tego przygotowane - stwierdził wojewoda.

Jednolita opieka

Prof. Kondracka uzupełniła, że nowe standardy  opieki okołoporodowej obowiązują od 7 maja. Mają one ujednolicić organizację i opiekę okołoporodową, zarówno w trakcie prowadzenia ciąży, w trakcie porodu, jak i opiece nad noworodkiem.

- Dzięki tym standardom wszystkie pacjentki będą mogły oczekiwać jednolitej opieki, jednolitego postępowania w każdym przypadku i to bez względu na to, czy będą rodziły w szpitalu, który ma pierwszy poziom referencyjności, drugi czy trzeci. Są wypracowane procedury, jak mamy kontrolować przede wszystkim te pacjentki, przekazywać pomiędzy ośrodkami, a także oceniać czynniki ryzyka i przede wszystkim im zapobiegać i jeżeli jest taka potrzeba - wdrażać odpowiednie postępowanie - tłumaczyła prof. Kondracka.

Podkreśliła, że przede wszystkim jest teraz zapis o opiece, o bezpieczeństwie pacjentki i o bezpieczeństwie noworodka. Do tego będą monitorowane wskaźniki dotyczące opieki okołoporodowej, wskaźniki cięć cesarskiej, wskaźniki admiotomii, wskaźniki kontaktu "skóra do skóry".

- Pacjentka ma zapisane prawo do decydowania i współdecydowania z osobą prowadzącą ciążę albo opiekującą się w trakcie porodu o tym, na jakie procedury wyraża zgodę, jakie będzie postępowanie, kto się będzie nią zajmował w czasie porodu, a także jakie będzie postępowanie, jeżeli pojawią się powikłania. Myślę, że dla nas przede wszystkim bezpieczeństwo pacjenta, bezpieczeństwo noworodków i bezpieczeństwa personelu medycznego to bardzo ważny standard - podkreśliła prof.

Znieczulenie

Zgodnie z rozporządzeniem kobieta ma prawo do łagodzenia bólu. Z rozporządenia wynika, że "Podmiot leczniczy prowadzący szpital zapewnia kobiecie rodzącej dostęp do co najmniej jednej metody farmakologicznego łagodzenia bólu". Łagodzenie bólu porodowego obejmuje metody niefarmakologiczne i farmakologiczne. Metody niefarmakologiczne łagodzenia bólu porodowego obejmują np. techniki oddechowe i ćwiczenia relaksacyjne; akupunkturę;, czy akupresurę.

Ważnym punktem jest też dostęp do znieczulenia. Prof. Kondracka dodała, że w tej kwestii będzie przeprowadzony wywiad z pacjentką. Zaznaczyła, że obecnie są dostępne metody farmakologiczne i niefarmakologiczne.

- Musimy oczywiście przestrzegać zapisów, ale musimy też prowadzić swoje audyty, bo to nie jest prosta sprawa. Rozporządzenie jest łatwo napisać na papierze. Gorzej niestety w takich ramach zarządczych jest nam wdrożyć to na codzienną opiekę okołoporodową - dodała jeszcze prof. Konracka.

Znieczulenie zewnątrzoponowe zależy od ośrodka, który nim dysponuje. Jak podkreśliła prof. Kondracka zależy to również od dostępności anestezjologicznej. Przykładowo - w jej Klinice Położnictwa Patologii Ciąży jest  ostatnio 53% znieczuleń zewnętrzoponowych. 

"Staramy się wsłuchiwać w głos kobiet"

Natomiast prof. dr. hab. n. med. Marek Gogacz - konsultant wojewódzki w dziedzinie Ginekologii i Położnictwa powiedział, że z jego perspektywy najważniejsze jest zapewnienie najwyższych standardów bezpieczeństwa opieki okołoporodowej w oparciu przede wszystkim o aktualną wiedzę, w oparciu o wytyczne WHO i w oparciu o aktualną sytuację zdrowotną w kraju.

- Staramy się wsłuchiwać w głos kobiet i w ich emocje, oczekiwania. Chcemy, żeby poród zakończył się sukcesem i satysfakcją, żeby matka i dziecko były zdrowe - stwierdził prof. Gogacz. - Mamy bardzo dobre wyniki opieki prenitalnej. Z grupy krajów OECD jesteśmy na drugim miejscu  - za Norwegią, ze współczynnikiem dwa (niski współczynnik - przyp. red.), jeżeli chodzi o śmiertelność okołoporodową matek (wśród 38 krajów). Nie mamy się czego wstydzić, ale mam nadzieję, że po wprowadzeniu tych nowych standardów ta sytuacja się jeszcze poprawi i kobiety będą chętniej decydowały się na zachodzenie w ciążę. Mówimy tu też o komforcie psychicznym, w którym było różnie.

Uściślił, że mają być podniesione standardy w kwestii większego dostępu do dydaktyki i profilaktyki. Od wczesnych etapów ciąży kobieta pod opieką położnej będzie edukowana. Będą przedstawiane programy profilaktyczne, z których może skorzystać.

Zamykanie oddziałów

Poruszono jeszcze sprawę roli położnych i zamykania oddziałów w placówkach powiatowych w związku z czym pacjentki mają trudności ze znalezieniem porodówki. 

- Teraz rola położnej będzie bardziej doceniania - to bez dwóch zdań. Będzie lepsza współpraca pomiędzy osobą, lekarzem prowadzącym ciążę i położną. Pod opiekę położnej ciężarna będzie przekazywana już od wczesnych etapów ciąży - tłumaczył prof. - Jeżeli chodzi natomiast o zamykanie tych oddziałów, są rozwiązania, żeby ta opieka była wysoka. Ale niektóre oddziały charakteryzują się tym, że mają niewielką liczbę porodów - około 100-200 porodów rocznie. Wtedy to bezpieczeństwo jest pod znakiem zapytania, ponieważ rodzi się pytanie, jakie jest doświadczenie tego personelu.

Według specjalistów kluczową rolę wtedy będzie ogrywał transport medyczn, który zagwarantuje szybkie przewiezienie pacjentki rodzącej do ośrodka odpowiednio przygotowanego o wyższym stopniu referencyjności.

Wśród standardów jest opieka nad pacjentkami ciężarnymi na bazie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, a ciężarna będzie miała także dostęp do opieki ginekologicznej przez całą dobę.

"Dzisiaj kobietom nikt nie będzie mówił, gdzie mają rodzić"

Wojewoda jeszcze dodał, że decyzja zarządcza dotycząca tego, czy jakiś oddział jest przydatny na danym terenie jednostki samorządu terytorialnego, czy nie jest, wynika z rzeczywistości, która "w dzisiejszych czasach bardzo dynamicznie się zmienia.

- Jeżeli zależy nam na jakości opieki okołoporodowej, jeżeli zależy nam na życiu i zdrowiu kobiet na oddziałach ginekologiczno-położniczych, jeżeli wiemy, że jakiś oddział nie jest obłożony z jakiegoś powodu, wynika to z przyczyn demograficznych, wynika to z decyzji prokreacyjnych, wynika to z jakości świadczonych usług szpitala. Dzisiaj kobietom nikt nie będzie mówił, gdzie mają rodzić. One same świadomie podejmują decyzję. Czy jadą do ośrodka w promieniu 2 kilometrów, 10 czy 30 kilometrów, kobieta zawsze wybierze i podejmie świadomą decyzję, że chce rodzić w miejscu, które zagwarantuje jej najwyższy poziom bezpieczeństwa zdrowia i życia swojego oraz jej dziecka - mówił Komorski.