Miasto Lublin przeprowadziło kwestionowany przetarg w 2024 r. Urzędnicy zmienili dotychczasowe zasady, pozwalając firmom składać oferty we wszystkich siedmiu sektorach miasta. Wcześniej jedna firma mogła startować maksymalnie w trzech.
„Swoje oferty przedstawiły tylko dwie firmy: KOM-EKO S.A. oraz KOMA Sp. z.o.o. Każda z tych firm nie złożyła oferty na obsługę sektora, w którym ofertę złożyła firma druga” - napisała w listopadzie 2024 r. do prezesa UOKiK lubelska posłanka Joanna Mucha (obecnie niezależna).
Posłanka chce kontroli
Joanna Mucha zwróciła się o przeprowadzenie kontroli “pod względem możliwości zaistnienia zmowy cenowej”. Pisząc o ofertach tylko dwóch firm odnosiła się do przetargu ogłoszonego przez Urząd Miasta Lublin w październiku 2024 r. na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych z siedmiu sektorów miasta.
Oferty złożyły KOM-EKO S.A. oraz KOMA Lublin sp. z o.o. Kwoty zaoferowane przez wykonawców w przetargu w dwóch sektorach znacząco przewyższały wartości szacunkowe zawarte w jego specyfikacji. Miasto częściowo unieważniło przetarg. I choć oferent obniżył swoje wymagania w kwestii ceny za usługi, to wciąż były one wyższe od tych, których rozpisując przetarg spodziewało się miasto.
Umowy z firmami zostały zawarte. A w marcu następnego roku weszła w życie podwyżka opłat dla mieszkańców. Od sierpnia wysokość opłaty dla mieszkańców bloku została powiązana z zużyciem wody.
UOKiK przygląda się przetargowi
28 kwietnia 2025 r. UOKiK opublikował komunikat o wszczęciu postępowania wyjaśniającego dotyczącego możliwego porozumienia ograniczającego konkurencję na rynku odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych w Lublinie. Pracownicy UOKiK, po uzyskaniu zgody sądu i w asyście policji, przeprowadzili przeszukania w siedzibach dwóch spółek: KOM-EKO S.A. oraz KOMA Lublin Sp. z o.o.
Obie spółki zaprzeczyły naruszeniu prawa konkurencji. KOM-EKO S.A. wskazała, że w przetargu „złożyła oferty na dotychczas obsługiwane sektory, kierując się ograniczonym potencjałem sprzętowym, ekonomicznym i organizacyjnym”.
Z kolei KOMA oświadczyła, że spółka „działa w oparciu o obowiązujące przepisy prawa oraz wysokie standardy uczciwości i przejrzystości”.
Radny pyta o działania miasta
30 kwietnia 2025 r., a więc dwa dni po informacji o wszczęciu postępowania przez UOKiK, radny Tomasz Gontarz (PiS) sporządził interpelację skierowaną do prezydenta Lublina Krzysztofa Żuka. Zacytował w niej wypowiedź zastępcy prezydenta Lublina Tomasza Fulary z sesji Rady Miasta z 19 grudnia 2024 r.
(...) sposób przeprowadzenia przetargu nie budził niczyich wątpliwości. My na koniec, (...) po złożeniu ofert, z Biurem Zamówień Publicznych i z osobami, które zajmowały się przetargiem, spotkaliśmy się i ocenialiśmy, czy mamy jakąś podstawę prawną do tego, żeby wnioskować o to, czy doszło do jakiejkolwiek (...) zmowy cenowej. (...) Nie znaleźliśmy żadnego punktu, który dawałby nam możliwość rozpoczęcia procedury, żeby to wyjaśnić”.
Radny Gontarz pytał w interpelacji m.in. "dlaczego miasto, zamiast zweryfikować potencjalne nieprawidłowości w przetargach, wprowadziło podwyżki opłat za wywóz śmieci, uzależniając je od zużycia wody, bez konsultacji z mieszkańcami i spółdzielniami mieszkaniowymi, narażając tym samym ponad 300 000 lublinian na potencjalne koszty wynikające z nieuczciwych praktyk?”.
Odpowiedział mu prezydent Fulara. W dużym skrócie odpowiedź da się sprowadzić do stwierdzenia, że miasto przeprowadzając przetarg dochowało wszelkiej staranności. A analiza ofert oraz tych dokumentów, którymi miasto dysponowało, w świetle przepisów oraz wytycznych samego UOKiK nie dała podstaw do uznania, że mogło dojść do zmowy cenowej.
“Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności zaistniałe podczas prowadzonych postępowań nie uznano, iż zachodzą wiarygodne przesłanki zawarcia porozumienia mającego na celu zakłócenie konkurencji.
Posiadana przez Zamawiającego cała dokumentacja postępowania z prowadzonej procedury nie daje podstaw do podejrzeń jak również nie wskazuje przesłanek zmowy cenowej. Dokonując wnikliwej analizy podjętych czynności zasadnym jest wnioskować, że biorąc pod uwagę dokumentację postępowania brak jest dowodów do stwierdzenia koordynacji działań uczestników przetargu a tym samym by podjęte przez nich działania prowadziły do ograniczenia konkurencji.
Biorąc pod uwagę, że Wykonawcy złożyli oferty na różne rejony, które obsługiwali w latach poprzednich podkreślenia wymaga stwierdzenie, że faktycznie nie byli konkurentami” - napisał m.in. w odpowiedzi na interpelację datowanej na 14 maja 2025 r. prezydent Fulara.
UOKiK stawia zarzuty
Bomba wybuchła 19 listopada. Na stronie internetowej UOKiK pojawiła się informacja, że prezes tej instytucji stawia zarzuty firmom: Kom-Eko, Ekoland (spółka powiązana z Kom-Eko) i Koma Lublin.
“Największe firmy odbierające odpady w Lublinie mogły porozumieć się, aby zachować dotychczasowe obszary swojej działalności. Chodzi o spółki: Kom-Eko, zależną od niej Ekoland oraz konkurencyjną Koma Lublin” - czytamy w komunikacie.
A także:
“Przedsiębiorcy mieli uzgodnić, że będą składać oferty wyłącznie na obszarach, które dotychczas obsługiwali, a powstrzymają się od ubiegania się o zamówienia na terenie zajmowanym przez konkurenta”.
Do informacji dołączona jest wypowiedź prezesa UOKiK Tomasza Chróstnego.
– W przetargach chodzi o to, żeby firmy konkurowały ze sobą i przedstawiały jak najlepsze oferty. Jeśli jednak przedsiębiorcy z góry wiedzą, że nie muszą obawiać się konkurencji, nie mają motywacji, by proponować korzystniejsze ceny.Właśnie taka sytuacja mogła mieć miejsce w Lublinie, a na braku uczciwej rywalizacji stracić mogło zarówno miasto, jak i mieszkańcy.
Wymiana informacji?
W komunikacie czytamy jeszcze, że Kom-Eko i Koma Lublin to dwaj najwięksi gracze na lokalnym rynku. Prezes UOKiK podejrzewa, że wymienili się informacjami o planowanym udziale w przetargach i przez to każdy z nich mógł mieć pewność utrzymania dotychczasowych kontraktów.
“Co więcej, wiedząc, że główny konkurent nie złoży oferty w danym sektorze, przedsiębiorcy mogli proponować miastu wyższe ceny, niż gdyby rywalizowali pomiędzy sobą o zamówienie.
Na możliwe ograniczenie konkurencji wskazują zarówno dowody zabezpieczone w toku przeszukań, jak i analiza przebiegu przetargów. W kilku sektorach wartość złożonych ofert przekraczała kwoty, które Lublin zamierzał przeznaczyć na realizację zamówienia.
W dwóch przypadkach różnice wynosiły odpowiednio 9 i 13 mln zł. Miasto unieważniło przetarg w tych częściach i ogłosiło nowy. Prezes UOKiK podejrzewa, że również w tym przetargu Kom-Eko i Koma Lublin mogły koordynować swoje działania. Co istotne, wskutek potencjalnej zmowy mieszkańcy mogli płacić więcej za odbiór śmieci, ponieważ koszty usług zlecanych przez miasto w przetargach wpływają na wysokość opłat za gospodarowanie odpadami.Za udział w zmowie przetargowej każdej ze spółek grozi kara do 10 proc. rocznego obrotu”.
Co dalej?
Postawienie zarzutów przez prezesa UOKiK oznacza wszczęcie postępowania przeciwko konkretnym przedsiębiorcom, którzy zyskują od tego momentu status strony i prawo do obrony. Postępowanie trwa zazwyczaj kilka miesięcy i kończy się wydaniem decyzji.
Jeśli zarzuty się potwierdzą, urząd nakazuje zaprzestanie nieuczciwych praktyk, usunięcie ich skutków (np. rekompensaty dla klientów) i może nałożyć karę finansową.
Przedsiębiorca może jednak uniknąć kary, zobowiązując się do samodzielnej zmiany praktyk i naprawienia szkód (decyzja zobowiązująca), obniżyć ją przez dobrowolne poddanie się karze lub przekonać urząd do umorzenia sprawy. Od każdej niekorzystnej decyzji firmie przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Zwrot pieniędzy?
Czy gdyby zarzuty się potwierdziły i zostały utrzymane przez sąd, to czy można sobie wyobrazić zwrot części kwot zapłaconych przez mieszkańców Lublina po sierpniu 2025 r. za odbiór śmieci?
Niestety. Nawet jeśli miasto przepłaciło wykonawcom, nie ma podstawy prawnej, by po prostu zwrócić mieszkańcom pieniądze. Pozostaje droga sądowa, ale nie wobec samorządu, ale firm. Oczywiście o ile, zarzuty UOKiK się potwierdzą.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.